Nunatta, Danmarkip USA-llu isumaqatigiissutaat nutaaq aana

Isumaqatigiissutip nutaap nunarput isumannaallisaanermut politikkimi akisussaaffeqarnerulersippaa, nunanilli allanit aningaasaliissutinut nunattalu NATO-mi siunissami ilaasortaasinnaanisaanut malittarisassaqartitsilluni, immikkut ilisimasallit marluk nassuiaapput.

Allattoq Ann-Sophie Greve Møller, Gaaba Olsen

septembarip 23-at 2026 15:38

Nutserisoq Ivalu Thorleifsen, Connie Fontain

Nunanut pingasunut iluaqutaasussamik isumaqatigiissuteqarneq. Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsenip (D) nunatta, Danmarkip USA-llu Issittumi isumannaallisaasoqarnerulernissaa pillugu isumaqatigiissutip marlunngornermi atsiornermini tamanna oqaatigaa.

USA-p præsidentiata Donald Trumpip danskillu ministeriunerata Mette Frederiksenip, New Yorkimi FN-ip illorsuani FN-ip ataatsimeersuarnerani, atsioqatiginerini tamanna pivoq.

Donald Trumpip nunatsinnik piginnittoorusulluni oqariartuuteqartarnerata kingorna isumaqatigiissuteqartoqarpoq.

Nunarput, Danmark USA-lu 1951-imiilli illersornissamut isumaqatigiissuteqareerput, taassumalu USA nunatsinni sakkutooqartitsisinnaatippaa.

Nunarput Danmarkimit taamanikkut nunasiaataavoq, taamaalillutik Danmark USA-lu kisimik atsiortuusimapput. Isumaqatigiissut Igalikumi isumaqatigiissut aqqutigalugu 2004-mi nutarterneqarpoq, tassanngaanniillu nunarput pisortatigoortumik suleqataalerpoq.

Isumaqatigiissutip nutaap nunarput illersornissap isumannaallisaanerullu tungaatigut akisussaaffeqarnerulersippaa. Sara Olsvig nunatta USA-llu attaveqatigiinnerannik ilisimatusartoq taama naliliivoq.

Taanna Inuit Circumpolar Councilimi ukioq manna juulip tungaanut siulittaasuuvoq.

- Illersornissakkut sillimaniarnikkullu politikki imatut pisortatigoortumik Kalaallit Nunaata oqartussaaffiginngikkaluarpaa. Uanili illersornissamut sillimaniarnermullu politikkeqqissaaq pillugu atsioqataasutut inissippoq, Sara Olsvig Qanoruumi oqarpoq.

Kikkut aningaasaliisinnaappat kikkullu aningaasaliisinnaanngillat?

Dansk Institut for Internationale Studierimi Amerikamiut nunanut allanut politikkiannik ilisimatusartuunerup Rasmus Sinding Søndergaardip isumaqatigiissutip nutaap isumaqatigiissutaasimasumit qanoq allaanerussuteqarnera pillugu aperineqarami, immikkoortoq ataaseq maluginiarpaa.

Kikkut nunatsinni aningaasaliisinnaanissaannut piumasaqaatinik imaqarpoq.

- Assersuutigalugu attaveqaasersuutinut pingaarutilinnut aningaasaliineq, USA-miit isumannaallisaanermut tunngatinneqartarneranik ersersitsivoq, Rasmus Sinding Søndergaard oqarpoq.

Nunat NATO-mi EU-miluunniit ilaasortat, NATO-milluunniit suleqatillit “suliassaqarfinnut sulianullu immikkut mianersuussassanut” aningaasaliisinnaanerat, nunaniilli allanit aningaasaliinerit nunatsinnit, USA-mit Danmarkimiillu akuerineqaqqaartussaanerat isumaqatigiissummi allaqqavoq.

- Isumaqatigiissut isumannaallisaanermut tunnganeruvoq, USA-lli nunat allat nunatsinni suliassaqarfinnut mianersuussassanut aningaasaliisinnaanerat, isumannaallisaanermut ulorianartuunerarpaa.

- USA Kalaallit Nunaanni Issittumilu isumannaallisaaneq pillugu oqalukkaangat, aningaasaqarnerup tungaatigut isigineqassaaq, Rasmus Sinding Søndergaard oqarpoq.

Isumaqatigiissummi nunanit allanit aningaasaliinerit pillugit ima allassimavoq

Isumaqatigiissummi immikkoortoq 10-mi ima allassimavoq:

Iliginngisat Kalaallit Nunaanni sunniiniarnerminnik aqutsiniarnerminnillu annertusaallutik iliuuseqarnerulernerisa kingunerisaanik nuna tamakkerlugu sillimaniarnissaq tamallu eqqissisimanissaat eqqarsaatigalugit, Illuatungeriit isumaqatigiipput, naalagaaffiit NATO-mi ilaasortaanngitsut, NATOmi suleqataanngitsut EU-miluunniit ilaasortaanngitsut aningaasaliisulluunniit taakkunannga naalagaaffinneersut (i) aqutsinissamut, (ii) sunnerujussuarnissamut (iii) paasissutissanik tamanut saqqummiunneqarsimanngitsunik, Kalaallit Nunaata oqartussaaffiani suliassaqarfinni sulianilu mianersornarluinnartuni (imartat oqartussaaffigisat ilanngullugit) nuna tamakkerlugu sillimaniarnermut tamallu eqqissisimanissaannut navianartorsiortitsisinnaasunik, pissarsinissamut akuerineqassanngitsut, Illuatungeriit isumaqatigiissimanngippata naalagaaffiit taamaattut aningaasaliisulluunniit taakkunanngaanneersut suliaat nuna tamakkerlugu sillimaniarnermut tamallu eqqissisimanissaannut navianartorsiortitsisuunngitsut.
Tamanna siunertaq Kalaallit Nunaata qulakkiissavaa, Kunngeqarfik Danmark suleqatigeqqissaarlugu maannalu atuuttoq aningaasaliinerit ilaasa misissorneqarnissaannut inatsip siunissamiluunniit inatsisissap atorneratigut.
Kunngeqarfik Danmarkimi oqartussat naapertuuttut USA-p oqartussaqarfii naapertuuttut allallu suleqatigisat qanimut tusarniaaqatigiittassapput. Qanimut tusarniaaqatigiittassapput matumunnga aaqqissuussartaliussat oqartussanit naapertuuttunit aalajangersarneqassapput.

Allisiguk

Naalakkersuisut politikkiannut naapertuuttoq

Ilisimatusartup nunatta NATO-miiginnarnissaanut pisussaaffeqarnera isumaqatigiissummi aamma maluginiarpaa.

Kalaallit Nunaat kikkut aningaasaliisinnaanerannut piumasaqaateqartoqarnera NATO-miiginnarnissamillu piumasaqaateqartoqarnera, oqartussaassuseqarnermigut arlaatigut annaasaqassava?

- Kalaallit Nunaata iliuuseqarsinnaaneranut immikkoortunik marlunnik malitassaqarpoq, taamaalillunilu Kalaallit Nunaata iliuuseqarnissamut kiffaanngissuseqarneranik arlaatigut killeqartitsivoq, Rasmus Sinding Søndergaard oqarpoq.

Ilisimatusartulli oqarneratut, naalakkersuisut periuserineqareersuni immikkoortut marluk akuersaarpaat. Taamaalilluni kalaallit naalakkersuisuisa politikkiannut naapertuuppoq.

- Tassa imaappoq Kalaallit Nunaata Danmarkillu USA-mik isumasioqatiginninnermini Kinamiut Kalaallit Nunaanni immikkut ittunut mittarfinnullu aningaasaliisimannginnerarnikuugaat ilisimavarput.

- Kalaallit Nunaat NATO-miiginnarusunneranut tunngatillugu Jens-Frederik Nielsenimit assingumik aamma tusagaqarpugut.

Isumaqatigiissutimmi Natop pisussaaffia aamma "ataavartuunissaanut" atatillugu ima allassimavoq

Isumaqatigiissummi immikkoortoq 11-mi ima allassimavoq:

Manna isumaqatigiissut atuukkunnaarfissatut ulloqanngilaq, aatsaallu illersornissamut 1951-mi isumaqatigiissummi artikel XIII naapertorlugu ataatsimoorluni akuersinikkut allanngortinneqarsinnaalluni.
Kalaallit Nunaata namminiilivinnissamut nammineq aalajangiisinnaassuseqarnini atorpagu Kunngeqarfiup Danmarkip naalakkersuisui Naalakkersuisut peqatigalugit qulakkiissavaat, naalagaaffiup Kalaallit Nunaata namminiilivittup (i) NATO-mi ilaasortaaginnarnissamut akuersinissaa, matumani ilanngullugu ilaasortanngornissamut qinnuteqartariaqarnersoq, aamma (ii) oqaatigissagaa isumagisussanngussallugit, namminiilivinnissamut ulluliussaq, Kunngeqarfiup Danmarkip massuma isumaqatigiissutip malitsigisaanik pisinnaatitaaffii pisussaaffiilu tamaasa pigilissagai, matumani ilanngullugit Illuatungeriit akornanni naammassinninnissamut isumaqatigiissutit aaqqissuussalluunniit suulluunniit kiisalu Illersornissamut Isumaqatigiissut.

Allisiguk

Sara Olsvigip oqarnera naapertorlugu NATO-p isumaqatigiissummi initungaatsiarnera pitsaasuuvoq.

- USA-mi kisiat eqqartorneqarsimagaluarpat taava aamma killeqanngiusattumik USA iliorsinnaasutut inississagaluarpoq imminut.

- Uani Natomi ilaasortat allat aamma sakkutooqarnikkut Kalaallit Nunaanniissinnaanerannik naqissusiinermik isumaqarpoq USA taamaalilluni aamma qanorsuaq qanorsuaq nammineq iliorsinnaajunnaarpoq, taanna oqarpoq.

Muminganilli Kalaallit Nunaat siunissami namminiilivissappat tamanna Kalaallit Nunaannut killilersuutaassaaq.

- Uani erseqqingaatsiartumik allaqqagami ilaasortaanissaq Kalaallit Nunaannut naatsorsuutaasoq. Tamakkua soorunami itisilerlugit sukuiarlugit naliligassaapput. Kalaallit Nunaata ilumut oqartussaaffimminik uani annikillisaasimanersoq paasiumallugu, Sara Olsvig nangilluni oqarpoq.

Iligiinneq nukittooq

Isumaqatigiissutip nutaap ullormik naaffissalerneqannginnera pisoqqamit aamma allaanerussutigigaa, Rasmus Sinding Søndergaardip oqaatigaa.

Donald Trumpip isumaqatigiissut "qaqugumorsuaq atuuttussatut" Truth Socialikkut tallimanngormat allakkamini erseqqissaatigaa.

Aamma atuaruk Isumaqatigiissutigineqartoq: Amerikamiut sakkutuui nunatsinnut iserfissaqarnerulissasut

Mette Frederiksen atsioqatigiittoqarnerata kingorna tusagassiortunik katersortitsinermi tamanna pillugu aperineqarpoq. Taassuma Danmarkip NATO-mi EU-milu ilaasortaanera aamma killeqanngitsoq innersuussutigaa.

- Nunat tamalaat akornanni politikkikkut pissutsit pissutigalugu nunat Danmarkimut Kalaallit Nunaattullu ittut iligiinni nukittuuniinnisaat pitsaanerusoq aamma nassueritigineqarsimasoraara, Rasmus Sinding Søndergaard oqarpoq.

Nunarsuarmi eqqissisimanngittoqarnera

Jens-Frederik Nielsenip oqarnera naapertorlugu isumaqatigiissut USA-mut aaqqiagiinngissuteqarnerami "kiisami eqqissisimatitsilerpoq". Taassuma tamanna tusagassiortunik marlunngornermi katersortitsinermi oqaatigaa.

Sara Olsvigili aperigaanni taassuma akissutaa marloqiusaavoq.

- Soorunami Kalaallit Nunaata, USA-llu Danmarkillu akornanni massakkut ukiut marlunngulersuni sakkortuumik pisoqarpoq. Tamanna pillugu immaqa eqqissiimilaartoqarsinnaavoq, kisianni uku pisut peqqutigisaat tassaavoq nunarsuatsinni aalassaqqaneq,

- Nunarsuatsinni nunat tamalaat akornanni inatsisit malinneqanngikkaluttuinnarnerat. Taamatullu aamma pissaanilissuit akornanni akersuunnerusalertoqarnera, taanna oqarpoq.

Isumaqatigiissut Rasmus Sinding Søndergaardimut "mianersortumik neriuutissaqartitsivoq".

- Kalaallit Nunaannut tunngatillugu eqqissisimasoqarnerulernissaa aamma kinguneqarluarnerusussamik suleqatigiittoqarnissaa neriuutigaara. Kisianni Kalaallit Nunaanni ernumalaartoqassappat paasisinnaavara, Donald Trumpimi qanorluunniit periarsinnaasoq ilisimavarput, taanna oqarpoq, nangillunilu:

- Kisianni Kalaallit Nunaannut tunngatillugu pissutsini maanna eqqissiallattoqarnissaa mianersortumik neriuuteqarfiniarpara.

Isumaqatigiissut tamaat uani atuarsinnaavat.

Illit isummat pingaartittaqaarput. Nutaarsiassaq pillugu isorisat nersualaarinerillu uani tikilluaqquagut.