Future Greenland: Sulisitsisut pisortaata aningaasaliisoqarnissaanut akornutaasinnaasut ernumassutigigai

USA-mit nunatsinnut immikkut aallartitap ukioq manna Future Greenlandip aaqqissuunneqarnissaanut peqataaniarnini nalunaarutigimmagu nunani tamalaani tusagassiorfiit nunatsinnilu politikerit maluginngitsuunngilaat.

Jeff Landrymmi Nuummi inuussutissarsiorneq pillugu maajip 19-ianni 20-annilu ataatsimeersuartoqarnissaanut peqataasussat akornanniileriataarnera qaqutigoortuuvoq.

Future Greenlandeqarnissaanilli aaqqissuussisuni Sulisitsisuni pisortap, Christian Keldsenip Jeff Landryp tikeraarnissaa namminneq qaaqqussuteqarnerminninngaanniinngitsoq oqaatigipallappaa.

Tamannalu Future Greenlandimik aaqqissuussiffiusussami Katuami ataatsimeersuarnissamut ullualuit siornatigut KNR-imut aamma uteqqippaa.

- Kiap peqataajartornissaa pinnagu ataatsimeersuarnermi sammineqartussat pingaarutillit tamarmik sammissagivut kissaatigigaluarpara. Tikeraartoqarnerit taamaattut sammisamit allanngortitsilaartuaannarput, pingaarnerpaamillu oqariartuutigisatsinnik tamanik angumersinngitsoorsinnaanissarput ernumassutigaara, Christian Keldsen oqarpoq.

Naak Nuummi kulturip illorsua maannakkut inoqanngikkaluartoq tikeraat 500-t sinneqartut isaariakkut qanittumi isaassapput. Sulisitsisut nunani tamalaani tusagassiorfinnit angisuunit aamma tusagassiorfinnit 30-t missaanniittunit takkunnissamik aamma nalunaarfigineqareerput.

- Muminganillu nunatta ilaanik – soorlu inuussutissarsiornikkut nukittuffitsinnik, tamat oqartussaaqataanerannik politikerinillu takorluuisinnaassuseqartunik saqqummiussinissamut aamma periarfissaqarpugut. Tusagassiorfiit allamik saqqummiussiniarlutik maaniikkaluarpaluunniit arlaannik suli saqqummiussisinnaavugut, Christian Keldsen oqarpoq.

Oqimaaqatiissaarineq ajornakusoortoq

Ukioq manna Future Greenlandeqarnissaani sammisassat nunarsuarmi – pingaartumik nunatsinni – nunat assigiinngitsut akornanni politikkikkut eqqissiviilliortoqarnerani inuussutissarsiornermi periarfissanut ilaatigut tungassuteqarput.

Ukioq manna ataatsimeersuarneq nunat tamalaat akornanni politikkimut imaluunniit ‘Siunissaq tassaavoq Kalaallit Nunaat: Issittumi ukiuni qulikkaani inuussutissarsiorneq’-tut aaqqissuisunit taaneqartuunani digitaliseeriinermut, AI-imut aamma qarasaasiatigut isumannaatsuunissamut tunngassuteqartussaagaluarpoq.

- Maannakkut susoqarneranut aamma tamanna inuussutissarsiornermut qanoq sunniuteqarnera pillugu malinnaanngikkutta tamanna tusaanngitsuusaarnerussaaq, Christian Keldsen oqarpoq.

Amerikamiut Danmarkimi aallartitaat Ken Howery Future Greenlandimut aamma peqataajartussaaq. Sulisitsisut Amerikamiut aallartitaqarfiannut pitsaasumik atassuteqartut Christian Keldsenip aamma oqaatigaa:

- Nunanut allanut attaveqarnermi aqqutit atuinerit oqaloqatigiinnerillu pisortatigoortut aallartitaqarfimmi ingerlattarpagut. Taamaammat nunat killingani susoqarnera eqqarsaatigisariaqarput kisianni attaveqaatit eqqortut ingerlatiinnarlutigit.

Jeff Landryp tikeraarnera tunuliaqutaani nipiliuutaannaanissaa Christian Keldsenip neriuutigaa. Tamatuma saniatigut nunarput nunatta soqutigineqarnerani soorlu nunap iluani pisuussutinut, takornariaqarnermut nukissiuuteqarnermullu tunngasuni ataatsimeersuarnermi siuttuunissaa periarfissaqarsoraa.

- Qaaqqusinikkut pisut isiginnaaginnarnagit siuttunngortarpugut, Christian Keldsen oqarpoq.

Aningaasaliinissamut suli aporfeqartoq

USA-p peqataanissani kisimi nalunaarutiginngilaa. Aamma assersuutigalugu Canadamit, Frankrigimit Tuluit Nunaanniillu aallartitat aamma peqataajartussapput.

Aamma nunani tamalaani suleqatigiinnermut EU-kommissæri, Jozef Síkela saqqummiissaaq, aamma Natop Strategic Communications Centre of Excellencemi pisortaa.

Pilersaarut una nunanit allanit nunatsinni aningaasaliinissamut soqutiginnittoqarnerulerneranik takutitsiva?

- Uanga pisortaaninni aallartitanut anguniagaqarluta saaffiginniffigalugit qaaqqusissuteqarfigisarpagut. Nunatta nunanut tamalaanut pitsaasunik atassuteqarusunneranik ilisimannilluta taama iliortarpugut, Christian Keldsen oqarpoq.

Nunaniilli allanit aningaasaleerusuttoqarnerunersoq nalinginnaasumik maluginiarpisiuk?

- Piffissami kingullerni qaffakkiartorpoq, kisianni ukiut marluk pingasullu matuma siorna periarfissat aporfiillu suli piupput. Taamaammat sulissutissaqarpugut, kisianni oqaloqatigiinnerit amerliartortut maluginiarparput.

Aporfiit suut?

- Assersuutigalugu ineriartortitsinermik unitsitsinata aatsitassarsiornermi suliffissuaqarnermik ineriartortitsillutalu aqqutissiuussivugut. Inatsisitta qanoq ilusilerneqarnissaa suli aalajangersaaniarsarivugut. Takornariaqarnermi inatsisitsinni nutaami, pigisanik nalilinnik pisinissamut aalisarnermullu tunngatillugu nunanit allanit aningaasaliisussanut suli aporfeqarpugut.

Christian Keldsenip ataatsimeersuarnermi peqataasussat tamarmik nammineq nuannaarutigilluinnarpai:

- Franskit ministeriat Mr Nicolas Forissier, Rufus Gifford (Amerikamiut Danmarkimi aallartitarisimasaat aaqq.), kiisalu Jozef Síkela, Lars Sandahl (Dansk Industrimi pisortaq, aaqq.) peqataatinnissaat tulluusimaarutigineruakka, taanna oqarpoq:

- Aqqaluk Lyngep pilersaarusiukkatsinnut tunngatillugu saqqummiussinissaa oqariartuuteqarnissaalu uannut immikkut ittumik pingaaruteqartuusoq isumaqarpunga.