Spiralilersuinermut suliami itigartitsinerit Patienterstatningenimit nassuiaatigineqartut

Arnat 14-it spiralilersuinermut suliami taarsiivigineqarnissaat itigartitsissutigineqarpoq. Tamanna arnat danskit naalagaaffeqarfiannut taarsiivigineqareernerannik 1991-illuunniit kingorna nalaataqarsimanerannik pissuteqarsinnaasoq, Patienterstatningen nassuiaavoq.

Allattoq Ann-Sophie Greve Møller

novembarip 04-at 2026 15:50

Nutserisoq Medea Olsen

Arnat 314-it spiralimik, Depo-Proveramik imaluunniit p-stavimik Danmarkip Kalaallit Nunaanni peqqinnissamut akisussaasuunerata nalaani akuersitinneqaqqaaratik naartunaveersaasersugaasimasut maannamut taarsiiffigineqarput, 14-illi itigartinneqarput.

Arnat 143-t danskit naalagaaffiannut taarsiiffigititaaniarlutik eqqartuussivimmut suliassanngortitsinikuunerat suliani aqqaniliusuni itigartitsinermut pissutaavoq.

- Ataasiaannarluni taarsiiffigineqartoqarsinnaavoq, taamaattumik isumaqatiginninniarnermi 300.000 koruuninik pissarsereersimagaanni, una aaqqissuussaq malillugu taarsiiffigitinnissamut inatsisit naapertorlugit qinnuteqartoqassanngilaq, Trine Berner Madsen Patienterstatningenimi taarsiiviginninnissamut suliniuteqartunut aqutsisoq nassuiaavoq.

SPIRALILERSUISIMANEQ SUUA?

Kalaallit Nunaanni niviarsiaqqat arnallu 4.000-it sinneqartut 1960-ikkunni 70-ikkunnilu spiralilersorneqarput. Tamanna Kalaallit Nunaanni naartunaveersaatinik atuisitsinermi suleriaaserineqarsimasoq – allatut taallugu naartunaveersaatit - pillugu suliamut attuumassuteqanngitsunit piffissami 1960-imiit 1991-ip tungaanut pisimasut qulaajarneqarput. Niviarsiaqqat naartunaveersaaserneqartut ilai aqqaneq-marluinnarnik allaat ukioqarput.
Qulaajaaneq arnat 354-it misiginikuusatik pillugit oqaluttuarput, pisimasullu 488-it misissuiffigineqarlutik. Pisimasut amerlanerpaartaanni arnat akuersiteqqaarnagit spiralilersorneqarsimapput.
Nunarput Danmarkimi taamani amtiuvoq.
Qulaajaaneq naapertorlugu spiralilersuiniarneq ilaatigut danskit oqartussaasuisa inuiaqatigiit amerliartornerannut ernumanermut atassuteqarpoq, inuiaqatigiillu kalaallit amerliartornerannut killiliinissamik kissaateqarlutik.
DR-imit tusarnaagassiap ”Spiralkampagnen”-ip 2022-mi, qanoq kalaallit arnat arlallit akuersiteqqaarnagit spiralilersorneqarsimanerat pillugu saqqummiussinerata kingorna oqaluttuaq aallartipiloorpoq.
Arnat 143-t spiralilersuisimanermik suliaq pillugu danskit naalagaaffiat eqqartuussivimmut 2024-mi tunniuppaat. Inuit pisinnaatitaaffiinik unioqqutitsinermut taarseeqqusissutaat katillugit 43 millionit koruunit missaanniipput.
Aggustimi 2025-mi – qulaajaaneq saqqummiunneqanngitsiarnerani – qallunaat ministeriunerat Mette Frederiksen arnanut suliamut attuumassuteqartunut Danmark sinnerlugu utoqqatserpoq.
Tassunga atatillugu Naalakkersuisunut siulittaasoq Jens-Frederik Nielsen arnanut Danmarkimi peqqinnissaqarfik nunatsinnit 1992-imit akisussaaffigineqalerneraniit akuersiteqqaarnagit naartunaveersaaserneqarsimasunut utoqqatserpoq. Nunatta nakorsaaneqarfiata pisut 15-it ilisimasaqarfigaat.
Utoqqatserneq Nuummi septembarip 24-anni malunnartinneqarpoq.
Arnat akuersiteqqaarnagit naartunaveersaammik spiralilersorneqartut naartunaveersaammillu kapuummik Depo Proveramik kapineqartut danskit naalagaaffiannit ajunngitsorsiassaannik 300.000 koruunik tunineqassapput, peqqinnissaqarfik 1991-ip tungaanut danskit akisussaaffiginerata nalaani. Tamanna danskit naalakkersuisuisa decembarimi 2025-mi pisortatigoortumik saqqummiuppaat.
Taarsiiffigineqarsinnaanissaannut inatsit Folketingimit aggustimi 2026-mi akuerineqarpoq.

Allisiguk

Patienterstatningenip danskit naalagaaffiannit taarsiiffigitinnissamik qinnuteqaatinik suliarinninnissaq akisussaaffigaa.

- Arnat inatsit atuutilertinnagu isumaqatiginninniutigineqarsimasoq aqqutigalugu taarsiiffigineqarput, Trine Berner Madsen nangippoq.

Arnat 143-t spiralilersuinermut suliamit eqqugaasimasut danskit naalagaaffiat eqqartuussivimmut marsimi 2024-mi suliassanngortippaat.

Danskit naalakkersuisuisa arnat akuersissuteqaratik spiralimik, Depo-Proveramik imaluunniit p-stavimik naartunaveersaasersukkat Danmarkimi naalagaaffimmit taarsiiffigineqarsinnaasut, siorna decembarimi nalunaarutigaat.

Naalagaaffik arnallu eqqartuussivimmut suliassanngortitsinermut atatillugu tamatuma nalaani isumaqatigiipput.

Taamaattumik arnat pineqartut, eqqartuussivimmi suliassanngortitsisunut ilaasut, nalinginnaasumik taarsiiffigineqarnissaminnik, inatsisini allassimasutulli, qinnuteqaateqassanngillat.

Suliat nutaajunerit pingasut

Aammattaaq suliat pingasut 1991-ip kingorna, tassa Kalaallit Nunaata peqqinnissaqarfimmut akisussaaffimmik Danmarkimit tigusereernerata kingorna, pisimasuuneri pissutigalugit itigartitsiffiupput, Trine Berner Madsen nassuiaavoq.

Arnat akuersitinneqaratik 1991-ip kingorna naartunaveersaasersorneqarsimasut, Kalaallit Nunaanniit 300.000 koruunit tungaannut taarsiivigineqarsinnaapput.

Naalakkersuisut arnat eqqugaasimasut taarsiiffigitinnissamik siorna oktobarimi qinnuteqarsinnaanngortippaat.

Naalakkersuisut KNR-imut arnat tallimat taarsiiffigineqarsimanerat qinnuteqaatillu 109-t suli suliarineqartut septembarimi – ukioq ataaseq qaangiutinngilaartoq – nalunaarutigaat.

1000-nit amerlanerusut qinnuteqartut

1081-it Danmarkimit taarsiivigineqarumallutik maannamut qinnuteqarput.

Trine Berner Madsenip oqarnera naapertorlugu, qinnuteqaatinik suliarinninneq naatsorsuutigineqartutut pivoq.

- Suliassat suliariuarpagut inatsisinilu piumasaqaatigineqartut naammassineqarnersut nalilerniarlugu pisariaqartumik peqqissaarluta. Suliat tamaasa paasissutissat tigusagut tunngavigalugit suliaraagut.

Aamma atuaruk Spiralilersuisimaneq: Arnat kisimiinnatik ataatsimiititsinerni takusinnaagaat

Immikkut ilisimasallit Patienterstatningenimeersut eqimattanngorlutik Kalaallit Nunaanni angalaqqammerput, Uummannaq, Aasiaat, Qeqertarsuaq, Qasigiannguit, Maniitsoq Nuullu tikeraarlugit.

Arnat eqqugaasut qanoq ilillutik taarsiiffigitinnissamut qinnuteqarsinnaanersut angalanerminni paasitippaat.

Arnat Kalaallit Nunaanneersut arlallit taarsiiffigitinnissamut tamatuma kingorna qinnuteqarsimapput. Qinnuteqartut 31 procentii arnaapput kalaallit Danmarkimi najugallit, 66 procentiilu arnaallutik Kalaallit Nunaanni najugallit.

- Angalatitatta Kalaallit Nunaanni angalanerisa kingorna qinnuteqaaterpassuit kalaallisut immersoriarlugit nassiussat takuagut. Taamaattumik qinnuteqaatit soorunami nutserneqartariaqarput.

- Taamaattoqartillugu arnat aamma attaveqarfigisarpagut kalaallisullu oqaluullugit. Taamaattumik kalaallisut qinnuteqartut kalaallisut sianerfigitillutilluunniit allaffigineqassapput.

- Taamaattumik pisariaqartitsineq matussuserniarlugu kalaallisut oqaluttumik atorfinitsitsivugut, Trine Berner Madsen oqarpoq.

Illit isummat pingaartittaqaarput. Nutaarsiassaq pillugu isorisat nersualaarinerillu uani tikilluaqquagut.