Inatsisitigut ataataqanngitsoq eqqartuussivimmi: - Qaangersinnaanngisannik suli maqaasisaqarpunga
Inatsisitigut ataataqanngitsut 26-t danskillu naalagaaffiata akornanni eqqartuussivimmi suliaq Københavnimi Østre Landsretimi pingasunngornermi nanginneqarpoq.
Eqqartuussinermi ullut aappassarivaat, Eqqartuussivimmut suliassanngortitsisut inuit pisinnaatitaaffiisa unioqqutinneqarsimanerat pissutigalugu danskit naalagaaffiannit tamarmik immikkut 125.000 koruuninik taarsiiffigineqarnissartik piumasaraat. Isumaginninnermut ministereqarfiup piumasaqaat 2023-mi itigartippaa.
Inatsisitigut ataataqanngitsut sisamat eqqartuussivimmi pingasunngornermi nassuiaateqarput. Meeraanerminni qinngasaarneqartarsimanertik, allanut ilaasutut misigisimannginnertik ataataminnillu ilisarisimanngisaannakkaminnik maqaasisaqarnertik ilaatigut oqaluttuarivaat.
Siullersaalluni nassuiaateqartuuvoq Klaus Frederiksen, 1962-imi Qullissani, siornatigut aamarsuarsiorfiusumi, inunngorpoq. Kingusinnerusukkut Ikamiuni ilaqutariinnut paarisassanngortinneqarpoq.
Meeraalluni 'uersagaanini' pillugu qinngasaarneqartuartarneq misigisimavaa.
- Assersuutigalugu oqartoqartarpoq 'kalaaliunngilatit, maanimiuunngilatit'. Meeqqat inersimasullu taama oqaluttarput. Meerarsiatut aamma arlaleriaqalunga oqarfigineqartarpunga, qujamasuttariaqartunga akeqanngitsumik paariumaneqarama, nerisassaqartinneqarlunga atisassaqartinneqarlungalu, Klaus Frederiksen – Danmarkimeersumik ataatalik – taama oqaluttuarpoq.
Angutaata isertugaataa
Klaus Frederiksen assigalugu Tida Ravnip - 69-inik ukioqartup – ataata ilisarisimanagu peroriartorneq qanoq innersoq misigisimavaa.
Allattaavik tigummiarlugu eqqartuussivimmi ilisimannittut nassuiaasarfimmut sassarpoq.
Aasianni inunngorlunilu peroriartorpoq, kisiannili meeraallunili anaanani ilagalugu Danmarkimut nuulluni.
- Anaanaga oqarpoq avatangiisitta uagutsinnik isiginneriaasiat akueriuminaappallaartoq. Paasilerpara aammattaaq anaanagut ilaqutariinnit kanngusuutigineqartut, ’anguserituutut’ isigineqarlutik. Danmark tassaavoq taamatut atugaqarunnaarnissamut periarfissaq, Tida Ravn oqaluttuarpoq.
Angutaata isertugaatigivaa, tassami inunngornerata nalaani angutaa Danmarkimi ilaqutaqareerpoq.
Inersimasunngorami ataataminit qatanngutini angutit tallimat attaveqarfigilerpai. Ataatanili toqunnginnerani naapinngisaannarpaa.
- Silarsuara sequmippoq, maannami takunngisaannartussanngorpara, Tida Ravn oqaluttuarpoq.
- Timinni eqqumiitsoqartuarnikuuvoq, tamannalu peerunnavianngilaq, ataataga toqunikuummat, nangilluni oqarpoq.
DNA-mik misissuisitsineq mumisitsilluinnarpoq
Dorthea Josefsen, eqqartuussivimmi pingajuulluni oqaluttuartoq, aamma meeraanermini qinngasaarneqartarsimavoq.
Anaanamini aanaminilu peroriartorpoq, kina ataataginerlugu nalullugu.
- Kalaallisut isikkoqannginnama qallunaajunera pillugu qinngasaarneqakulasarpunga, oqaluttuarpoq.
Inatsit nutaaq 2014-imi atuutilerpoq, taannalu malillugu inatsisitigut ataataqanngitsut uersakkatut allatut pisinnaatitaalerput ataataqarnissaminnut kingornussinissaminnullu.
Tamanna tunngavigalugu Dorthea Josefsenip ataatassarsiuilluni suliaq aallartissinnaalerpaa. Ataatami kinaaneranik ilisimatinneqarpoq, angutaali toqoreersimavoq.
Paarlaallugu ilaqutartaarisorisaminut attaveqalerpoq. Ataatsimoorlutik ataatagisorisaata ilerra alakkarpaat.
Kisianni MyHeritage DNA-mik misissuinissamik kinguaariillu paasiniarnissaannik neqerooruteqartartoq aqqutigalugu DNA-mik misissuisitsinerup takutippaa angumminit eqqarlii naatsorsuutigeqqaaraluagaanit allarluinnaasut.
Tassami paasinarsivoq ataatagisorisaa tassaanngitsoq ataatavia.
- Inuit allat (ilaqutaasorisat, aaqq.) inuunerannik taamarsuaq akornusersuisimanera kanngusuutigivara. Allatut ajornartumik pissutsit pillugit ilisimatittariaqarpakka, ilaqutariinngilluinnarluta.
Aatsaat oktobarip 13-ianni aalajangiunneqarpoq kina ataatavigineraa. 1993-imi toqusimavoq.
Qullii kuulerput, qiasunngullunilu nangippoq:
- Suli maqaasisaqarpunga, qaangersinnaanngisannik. Toqussama tungaanut maqaasisaqartuassaanga.
Ataatsimooqatigiinnerup avataaniitinneqarpoq
Uullat Bach kingullersaalluni oqaluttuarpoq. Skærmikkut Nuummiit eqqartuussivimmi nassuiaateqarpoq.
Arlalialunnguanik qaammateqarluni meeravissianngortinneqarpoq Aasiannilu peroriartorluni. Allat assigalugit aamma 'amimi nutsamilu qalipaataat angissutsilu' pissutigalugit qinngasaarneqartarsimavoq.
- Nuanniitsunik misigisaqartarpunga, 'piitsup meeraa', 'anaanat ataatallu sumiippat', 'angerlarit' oqarfigineqartarlunga.
Uullat Bachip misigisarsimavaa, qatanngutinilu angut – aamma meeravissiaasoq – ataatsimooqatigiinnerup avataaniitinneqarlutik.
- Aneqqusaasarpugut. Artornartaqaaq, malunnartumik attortisimalluni oqarpoq.
Uullat Bachip oqaluttuarnera aamma eqqartuussisunut suliassanngortitsisunut allanut pingasunut sunniuteqarpoq, nassuiaateqarneranilu killitsissimasut ersarilluni.
Eqqartuussineq sisamanngornermi, eqqartuussiffiusussami kingullermi, nanginneqassaaq. Eqqartuussutip qaqugu nalunaarutigineqarnissaa suli ilisimaneqanngilaq.