Jens-Frederik Nielsen akinik akitsuineq pillugu: - Iliuuseqarusuppugut

Jens-Frederik Nielsenip (D) akinik qaffaaneq, qineqqusaarnermi neriorsuutigineqartut piviusunngortinniarneri aningaasaqarnerlu imaannaanngitsoq oqaasertalerpai.
Assi © : KNR
Allattoq Markus Valentin
decembarip 22-at 2025 07:46
Nutserisoq Medea Olsen

Ukioq qaangiutilersoq imaannaanngitsuuvoq. Nunatta aningaasaqarneranuinnaanngitsoq Kalaallit Nunaannili innuttaasup nalinginnaasup aningaasivianut aamma.

Inuussutissat akisoreeqisut akitsoqqipput. Orsussanut akit maajimi 20 procentit tungaannut qaffapput. Nukissiorfiit innaallagiamut akit ukiuni tulliuttuni pingasuni 7 procentpointinik akitsortassavaat. 

Nunatta karsia 347 millionit koruuninik 2024-mi amigartooruteqarnera juulimi paasinarsivoq. 

Amigartoorutilli 384 millionit koruuniunissaat, naalakkersuisut kisitsisaataasa nutaat takutippaat; naatsorsuutigisamit pingasoriaammik amerlanerupput.

Aningaasaqarnermut Siunnersuisoqatigiit politikerit aningaasaqarnerup tungaatigut sammiviup allanngortinneqartariaqarnera aningaasanillu sipaarnerusariaqarnerallu pillugu ukiut qulit sinnerlugit mianersoqqussigaluarput.

Demokraatit qinersinermi ajugaarujussuarput; kalaaliunerup akisunerulinnginnissaanik ilaatigut neriorsuuteqarlutik.

KNR-ip partiimi siulittaasoq naalakkersuisunilu siulittaasoq Jens-Frederik Nielsen (D) naalakkersuisut qanoq iliorniarnersut apeqqutiginiarlugu apersorpaa.

- Aningaasaqarnerput pitsaanerusimavoq. Aaqqissuussaanerup tungaatigut nammineq aqussinnaanngisatsinnik  ilungersuanartortaqarpoq. Tamakku tamaviaarutigaagut, taanna oqarpoq.

- Isumaqarpunga aalajangiiffigisassat, naak imaannaanngitsuugaluarlutik pisariaqartut, aalajangiiffigisimagigut. Sapiissuseqarpugulli.

Taamaattumik nunap karsia amigartooruteqarpoq

Nunatta karsiata amigartooruteqarnera siorna NunaGreenimut 400 millionit koruuninik aningaasaliisoqarsimaneranik Greenland Airportsimullu 100 millioninik tunniussisoqarneranik pissuteqarnerarlugu Naalakkersuisut namminneerlutik nassuiaatigaat. 

Aalisarnermi 2023-mi rekordiliisoqarpoq. Raajaqassuserli – kiisalu kiilumut akit – pisassiissutillu apparput. 

Tamatuma saniatigut sanaartornerup annikilliartornera pissutigalugu aningaasaqarneq siuariartornikinneruvoq. Tamanna ilaatigut Nuummi mittarfiup nutaap sanaartorneqarnerani sanaartukkat annertuup naammassinerannik pissuteqarpoq. 

Peqqinnissamut naalakkersuisoqarfiup ukioq manna aningaasartuutai 2025-mi missingersuutigineqaqqaartunut sanilliullugit 65 millionit koruuninik qaffapput. Saniatigullu soraarnerussutisiaqartunut 59 millionit koruuninik atuisoqarneruvoq. 

Namminersorlutik Oqartussat ingerlatseqatigiiffiinit nunatta karsianut 107 millionit koruuninik akiliinikinnerusoqarnissaa aamma naatsorsuutigineqarpoq. Tamanna aalisakkerinerup ineriartorneranik siuariartortoqarnerata apparneranik pissuteqarpoq. 

Tamatuma saniatigut Namminersorlutik Oqartussat ingerlatseqatigiiffiutaat ataasiinnarluunniit aningaasaqarnikkut siumut ilimaginngisamik ajortorujussuarmik ingerlappat tamanna nunatta karsianut annertuumik kinguneqarsinnaasoq, ukiut sisamat matuma siorna Naalagaaffiup Aningaaserivissuata siulittuutigaa. 

Taamaattumik Naalagaaffiup Aningaaserivissuata aamma Aningaasaqarnermut Siunnersuisoqatigiit aningaasaqarnermut annertuumik aaqqissuusseqqittoqarnissaa innersuussutigaat. Tamatumalu saniatigut naalakkersuisoqatigiissimasut piffissanut ilungersuaffiusunut atorneqartussanut sipaarniaratik aningaasanik amerlavallaartunik atuisimanerarlugit isornartorsiorpaat.


Akinik akitsuinerit 

Qinersinermi kikkulluunniit ajugaasimagaluarpata, naalakkersuisunngortunut aningaasaqarniarnerup tungaatigut ilungersunartorsiortoqassaaq. 

Jens-Frederik Nielsen siulittaasutut KNR-imit apersorneqaqqaarnermini aaqqissuusseqqinnerit piffissami sivikinnerusumi imaannaanngitsitsisussat avaqqunneqarsinnaannginnerat oqaatigaa. Taamaaliornerulli inuiaqatigiinnut siunissami iluaqutaalernissaa taamanikkut oqaatigaa.

- Innuttatta inuuniarnermikkut atugaasa pitsaanerulernissaat kissaatiginerpaavara. Pisiniarfinni akit kikkunnut tamanut eqquipput, apersorneqarnermini oqarpoq.

- Pissutsilli aqussinnaanngisatta ilai pissutigalugit akigitinneqartut aqukkuminaassinnaanerat avaqqussinnaanngilarput. 

Iliuuseqartoqarsinnaannginnera oqaatigiginuna?

- Iliuuseqarusuppugut. Kalaallit Nunaanni inuuniarnerup akikinnerulernissaa sulissutigerusupparput, Jens-Frederik Nielsen oqarpoq nangillunilu: 

- Ingerlariaatsit ilai misissuiffigineqarsinnaapput, imaaliallaannarli aaqqiivigisassaanngilaq. Ajornakusoorneruvoq.

Qinersisartut qanoq iliortoqarnissaa naatsorsuutigisinnaavaat?

- Inuuniarnerup akikinnerulernissaa sulissutiginiarparput. Killormulli tikkuussisut arlaqarnerat nalunngilara, taanna oqarpoq. 

- Assartuinermi akit ukiuni kingullerni akisoriartorput, taamaattumillu nioqqutissat akii akikilliuminaatsinneqarput.

- Taamatut ineriartortoqarnera mumisisinnaanerlugu takussavarut. Tassuuna aalajangiinissarput pisariaqarpoq. Taamaalioreerpugut sulili iliuuseqartoqartariaqaqaaq.

Qineqqusaarnermi neriorsuutit

Aalisarneq pillugu inatsit allanngortinneqarnissaa, utoqqalinersiassanik pinngitsaaliissummik katersititaanerup atorunnaarsinneqarnissaa aningaasaqarnikkullu aaqqissuusseqqinnissaq - kalaallit ataasiakkaat aamma pillugit, Demokraatit qineqqusaarutigalugit anguniagarinerarpaat.

Isorinnittut neriorsuutinnik eqquutititsinnginnerassavaatsit. 

Isornartorsiuisartut oqarumaarput qineqqusaarutitit unioqqutikkitit. Naalakkersuisooqatigiit amerlanerussuteqaratik qineqqusaarutivit piviusunngortinneqarnissaannut naalakkersuisooqatigiinni amerlanerussuteqartoqannginnera akueraajuk; aamma aningaasaqarnermut tunngatillugu? 

- Qineqqusaarninni neriorsuutikka puigunngilakka, Jens-Frederik Nielsen akivoq.

- Naalakkersuisunili maanna ilaasortaavunga, tassanilu amerlanerussuteqartut ikinnerpaamik 16-iusariaqarput. Akisussaaffimmik tigusinissaq isumaqatigiissuteqarnissarlu kiisalu ajornaraluartikkaanniluunniit naapeqatiginninniarsinnaanissaq pisariaqartarpoq.

Múte B. Egedep (IA) aningaasanut inatsisissatut siunnersuut 2026-moortoq saqqummiukkamiuk, naalakkersuisut amigartoorutit amerliartorunnaarsinniarlugit pisortani aningaasartuutit 864 millionit koruuninik ukiut sisamat ingerlaneranni ikilisarniarpaat. Tamatuma saniatigut immikkut ilisimasalinnit isumalioqatigiissitat aaqqissuusseqqinnernut aningaasaqarnermut iluaqutaasussussanut tikkuussisuussapput. Assi © : KNR / Markus Valentin

Naalakkersuisut 'nunap aningaasaqarneranut immikkut illuinnartumik akisussaaffimmik tigusinerat', Jens-Frederik Nielsen oqaluttuarpoq.

Aningaasanut inatsisissami pisortani 600 millionit koruuninik sipaarniarnissartik erseqqissarpaa; sinerissamullu qanittumi pisassiissutinik ilasisimanertik aamma.

- Utoqqalinersiassanik pinngitsaaliissummik katersititsinermut tunngatillugu, inuit ukiumiit nutaamit amerlanerusunik akileraaruteqalinnginnissaat qulakkeerparput, taanna oqarpoq.

Atassut Nalerarlu qinersineq sioqqullugu illuatungiliuttooqatigaasi. Taakkua aamma aningaasaqarnerup allatut ingerlanneqarnissaa piumasaraat. Demokraatit Nalerarlu katillugit 18-inik ilaasortaatitaqarput. Soormi taakku peqatigalugit ingerlariaaseq nutaaq taanna atulerussiuk? 

- Naalakkersuisut pilersinneqarnissaat pillugu isumaqatigiinniarnerit qanoq ingerlasimanerat oqaatigisinnaanngilara, naalakkersuisooqatigiittulli suleqatigisinnaasagut tassaasut maanna naalakkersuisuni ilaasortat, isumaqatigiinniarnerit naammassimmata erseqqippoq, naalakkersuisut siulittaasuat akivoq.

Allanngortoqanngitsoq

Naalakkersuisuni siulittaasuusimasoq, Múte B. Egede (IA) Aningaasaqarnermut Akileraartarnermullu maanna Naalakkersuisunngorpoq; atorfik ataatsimiititaliami assinganik taaguutilimmi ullumikkut siulittaasuusumit Erik Jensenimit (S) akisussaaffigilerpaa.

Naalakkersuisooqatigiit siuliisa aningaasaqarnermut politikkiannik ingerlatitseqqiisutut taaneqarnersi qanoq oqaasissaqarfigaajuk?

- Tamanna isumaqataaffiginngilara, Jens-Frederik Nielsen.

Atassut eqqaassanngikkaanni Jens-Frederik Nielsen (D) naalakkersuisooqatigiinnik IA-mik Siumumillu, aningaasaqarnermut tunngasunik akisussaaffeqartunik, pilersitsivoq. Tamanna pissutigalugu isornartorsiuisartut Demokraatit qineqqusaarutiminnik Naleraq suleqatigalugu piviusunngortitsinianngitsutut, naalakkersuisooqatigiiusimasulli aningaasaqarnermut politikkiannik ingerlatitseqqiinnartutut taagorpaat. Assi © : KNR / Markus Valentin

- Isumaqarpunga aningaasaqarnikkut pissutsit immikkut ittut tamatta akisussaaffigilerigut. Immikkut ittumik  akisussaaffeqalerujussuarpugut, ajornartorsiullu aaqqikkumallugu pisortat aningaasaqarniarnerannut tunngatillugu angisuumik nassuerutiginnittariaqarluta.

- Anguniagaq suli taannaavoq. Kinguaagut akiligassinneqannginniassammata aningaasaqarniarnerput patajaatsuussaaq. Tamatumalu anguniarnerani imaannaanngitsunik aalajangiiffigisassaqarumaarpoq. Inuiaqatigiittut ingerlalluarnissarput akisussaaffigigatsigu, aalajangigassat imaannaanngitsut aalajangiiffigisariaqarpagut.

Demokraatit naalakkersuisooqatigiinni maanna aqutsisuunerat qanoq takuneqarsinnaava?

- Naalakkersuisooqatigiit akisussaassusilimmik politikkeqarput, taanna akivoq. 

- Demokraatinut siulittaasuuvunga naalakkersuisunulli siulittaasuunissaq suliassaraara. 

Taamaattumik naalakkersuisuutitatta nunap manna ingerlanneqarluarnissaanut tunngavissaqarluarnissaat siunertaralugu sulivunga. Suleqatigisartakkagut peqatigalugit taamaaliortarpunga.

2026-mut isumalluarneq

Jens-Frederik Nielsenip innuttaasut suna 2026-mi qilanaarisinnaaneraat eqqartorneqartillugu isumalluarnini arlaleriarluni oqaatigaa.

- Isumaqarpunga 2026-mut ineriartorfiulluarnissamut periarfissalik qilanaarisinnaagipput.  Immikkoortortaqarfinnik siuariartortunik peqarpugut, taanna oqarpoq. 

Tassani pingaartumik aalisarneq eqqaavaa qanorlu - naak aalisarneq ilaatigut ajornakusoorfiugaluartoq - aalisakkat ilaatigut akigissaarnerulersimanerat eqqaallugu.  

- Taavalu nunat allat aamma suleqatigisarpagut, tamannalu periarfissanik pilersitsivoq.

Suleqatigiinneq Jens-Frederik Nielsenip eqqaasaa Danmarkimut 1,6 milliardit koruuninik nalilimmik tunngaviusumik isumaqatigiissuteqarnerannut tunngassuteqarpoq, aningaasallu taakku Qaqortumi immami itisuumi umiarsualiviliornissamut Ittoqqortoormiinilu mittarfiliornissamut ilaatigut atorneqassapput.

- EU-lu aamma suleqatigiippugut tamannalu periarfissanik angisuunik pilersitsivoq taakkualu atorluassavagut, naalakkersuisut siulittaasuat naggasiivoq.