‘Inuiaqatigiittut tunulliunneqarpugut’: Ittoqqortoormiormiut puigugaasutut tunulliunneqartutullu misigisut
Ittoqqortoormiini innuttaasut naammagittakatakkiartuaarpasipput.
Soqutigineqanngitsutut sumiginnagaasutullu misigipput.
Inuiaqatigiinni tunngaviusumik kiffartuussinerit piujunnaariartorput.
Tunngaviusumik pisariaqartinneqartut kitaata sineriaani illoqarfinni nunaqarfinnilu atorluarneqartut amigaatigineqarput.
Piffissami sivisuumi taamaappoq.
Innuttaasulli maanna ilungersorlutik nilliaateqaleriartorput.
Illoqarfiup ataatsimiititaliaani siulittaasup, Hans Brønlundip innuttaasut 328-t sapaatip-akunnerani kingullermi ataatsimiigiaqquai.
Aatsitassarsiorumallutik suliniuteqartut marluk - uuliasioqatigiiffik aatsitassarsiorfillu - illoqarfiup eqqaani nunap iluani nalilinnik aatsitassarsiorniartut, anorersuarnerani oqallisigaat.
Naak suliniutit piviusunngussappata siunissami ungasinnerusumi aatsaat piviusunngortussaagaluartut, Ittoqqortoormiormiut suliniummi illoqarfiullu attaveqaasersorneqarniarneranut aningaasaliinernut peqataatinneqarnerunissartik ujartorpaat.
Soorlu illoqarfiup atuarfiani ukiut qulit sinnerlugit oqoqartumi.
Aamma imermik minguitsumik kuuinnartumik inigisani tamani kuutsitsisinnaanissaq, peqqinnissaqarfik pitsaanerusoq, umiarsualivimmik itisuumik minnerunngitsumillu illoqarfiup ineriartortinnissaanut aningaasaateqarfimmik ujartuipput.
Najukkami ataatsimiititaliami siulittaasoq Hans Brønlund aatsitassarsiorfiit marluk pisortaannut, naalakkersuisunut borgmesterimullu ammasumik allakkamini taama allappoq.
Ittoqqortoormiinilu pisortatigoortumik ataatsimiittoqarnissaanut tassani qaaqqusivoq.
- Inuiaqatigiittut sumiginnagaavugut, KNR-imut oqarpoq.
Hans Brønlund allakkamini allappoq ’tunngaviusumik attaveqaasersuuutit aningaasaliiffigineqartariaqartut’, innuttaasullu ilai imermik dunkiniittunik pajunneqartarnerat, inissiani aserfallatsaalineqarsimanngitsuni uffarfiit kuutsitsiviit ajortinnikut atorneqarsinnaannginnerat aamma atuarfik, napparsimmavik, pisiniarfik quersuarlu oqummik peqqissutsimut ajoqutaasumik eqqorneqarnerat eqqaallugit.
Aammattaaq illoqarfimmi utoqqaat illuat ukiut arlallit matuma siorna iluarsaanneqareersimasussaagaluarpoq.
Sulili pisoqanngilaq.
- Kikkut tamarmik maanna allaffigigakkit imaassinnaavoq aningaasaliisoqassasoq, Hans Brønlund KNR-imut oqarpoq.
Sumiginnaaneq ilungersunartoq
Erling Madsen, Ittoqqortoormiit Kommunerisimasaanni borgmesteriusimasoq kommunalbestyrelsimullu 2013-imit 2017-imut ilaasortaasup oqarnera naapertorlugu, illoqarfik kommunit 2009-mi kattunneqarnerannit tunulliunneqaleraluttuinnartutut ippoq - isorliunerusut nunaqarfiillu allat naligalugit.
- Tunulliunneqartorujussuartut misiginarpoq, taanna KNR-imut oqarpoq.
Inatsisartunit Kalaallit Nunaanni aasaanerani angalaarneranni illoqarfik siornatigut ukiut tamaasa tikinneqartarpoq. Ilaannikkut aamma naalakkersuisumit tikinneqartarluni.
Taamanili tikinneqaqqinngilaq - politikerinit ataatsimiititalianilluunniit assigiinngitsunit, politikkeriusimasoq oqarpoq.
- Ataasiaannarluunniit naamik. Taava puigugaasutut misiginarsisarpoq, Erling Madsen oqarpoq.
- Borgmesteri qaqutiguinnaq tikittarpoq. Naapinnikuunngisaannarpara, aappassaanillu maanna qinigaalluni borgmesteriuvoq.
Angallanneq ajornerulersoq
Atuarfiup oqoqartuarnerata saniatigut attaveqaatit aamma sumiginnarneqarput.
Illoqarfik umiarsuarnik takornariartaatinik arlalinnit aasaanerani tikinneqartarpoq, tamatumalu saniatigut umiarsuaq pilersuisoq ukiumut pingasoriarluni tikittarluni.
Imaani itinerusumi umiarsualiviliornissaq ukiorpassuarni kissaatigineqartoq, Erling Madsen oqarpoq.
Susoqarnerli ajorpoq.
Nioqqutissanik assartuinermut aningaasartuutit amerlasarput, umiarsuaq arlaleriarluni tikeqqaartariaqartarmat, taanna oqaluttuarpoq. Angallatit minnerit, contatinerinik marlunnik useqarsinnaasut amerlanertigut atorneqartarnerat, tamatumunnga pissutaavoq.
Containerit 40-t 60-illu akornanniittut imaarnissaat ullunik pingasunik sisamanillu sivisussuseqarsinnaavoq, umiarsuarlu pilersuisoq ulluni arlalinni illoqarfiup avataani kisarsimasariaqartarnera akisuvoq.
Erling Madsenip oqarnera naapertorlugu, itisuumi umiarsualiveqartuuppat usingiarneq ullup affaata ingerlanerani naammassineqarsinnaavoq.
Tamatuma saniatigut Royal Arctic Linep assartuinermut akigitinneqartut ukiut tamaasa ilasarpai, nerisassallu akitsoraluttuinnarput.
Tamanna illoqarfimmi avinngarusimasumi Ittoqqortoormiini, nioqqutissanik qaqutiguinnaq neqeroorutigineqartarfiusumi, malunnaataasaqaaq.
Erling Madsenip illoqarfimmut illoqarfimmiillu timmisartuussinerit attaveqaasersuutit ajornartorsiutaanerannut aamma tunngassuteqarnerat oqaluttuaraa.
Maannakkorpiaq pissutsit imaapput, inuit nunaminni angalaniarlutik nunamut allamut aallartariaqartarput.
Aammattaaq allakkat, ilaatigut akiligassat pingaarutillit, qaammatini arlalinni apuunniarneqartarput. Naatitanik inerititanillu nutaanik pilersuiniarneq aamma ilungersunarpoq.
Napparsimasut angerlartussat ilai qaammatit marluk tikillugit utaqqisariaqartarput, nassiussarpassuillu apuuffissaminnut apuunneqarnissaasa tungaannut uninngaannartarput.
Erling Madsen panimminit paniatalu meeraanit marlunnit nukangasunit Tasiilameersunit siorna oktobarimi tikeraarneqarpoq.
Ittoqqortoormiinut apuukkumallutik Tasiilamit Nuummut, Islandimut, Nerlerit Inaannut naggataatigullu Ittoqqortoormiinut angalasariaqarput – aqqutaanilu sila pissutigalugu arlaleriarlutik kinguaattoorlutik.
Angalaneq 50.000 koruuningajannik akeqarpoq, unnuinerit ilanngullugit 60.000 koruunit sinnerlugit akeqarluni.
Taamaakkaluartoq nutaamik mittarfiliortoqarnissaanut Danmarkimit aningaasaliisoqarmat isumalluarpoq, suliniullu aasaanerani aallartinnissaa neriuutigaa.
Attaveqaasersuinermili suliniut pingaarnerpaaq - immami itisuumi umiarsualivissaq - suli utaqqineqarpoq.
Politikerit eqeersimaarnerulissappat?
Ajornartorsiutit politikerit eqeersimaarfigineruleriartorpasippaat.
Inatsisartut naalakkersuisullu qanoq ilillutik Ittoqqortoormiinut tassanngaanniillu angalasunut pitsaanerusumik kiffartuussisoqarnissaa marlunngornermi oqallisigaat.
Siunnersuut inatsisartunut ilaasortamit Mette Arqe-Hammekenimit (N), illoqarfimmeersumit oqallisigisassanngortinneqarpoq.
Taassumap kiffartuussinissamut isumaqatigiissutip kiffartuussinerullu naammaginannginnera najugaqartullu piffissami sivisuallaartumi tunulliunneqarnerat erseqqissaatigaa.
Illoqarfiup nunatsinnut “ilaanngitsutut” pineqarnera arlaleriarluni maluginiaqquaa, inunnillu ilumoorfiusussanik tusaaneqartariaqartunillu najugaqarfiunera puigorneqarsimanerarlugu.
Naalakkersuisut manna iliuuseqarnissaannik kajumissaarpai – akisugaluarpalluunniit – kiffartuussineq nunap sinneranut naleqqiullugu naammaginanngimmat.
- Ungasissumiippugut qanillinerorusuppugulli, taanna oqarpoq.
- Puiguinnarneqassanngilagut.
Ineqarnermut, Attaveqaasersuutinut Isorliunerusunut Upalungaarsimanermullu Naalakkersuisunngortup Iddimanngiiu Jensen Biancop Nerlerit Inaat aqqutigalugu Ittoqqortoormiinut timmisartuussisarnerit amerlanerulernissaat qulakkeerniarlugu, Air Greenland aamma Norlandair isumaqatigiissuteqarfigineqassasut sisamanngornermi apriilip 23-anni nalunaarutigaa.
Illoqarfimmut nassiussat amerlanerusut tikiussorneqarnerulernissaat Isumaqatigiissummi ilaatigut qulakkeerneqassaaq.
Iddimanngiiu Jensen Bianco, aamma isorliunerusuminngaanniit Tasiilameersup ilungersuuteqarlunilu kitaanit tunulliunneqarsimasutut aamma misigisup, inatsisartuni marlunngormat ataatsimiinnermi oqarpoq, pissutsit naalakkersuisoqarfimmit nakkutigineqartut ajornartorsiullu paasisimaneqarluartoq.
Mette Arqe-Hammeken (N) oqarpoq, pissutsit aqutsisut nutaajutillugit pitsanngoriarnissaat neriuutiginerarpai.
- Ilami 'piffissanngormat'. inatsisartut ataatsimiittarfianni oqarpoq.
- Ukiorpassuarni utaqqineqarpoq. Piviusunngortinnagu nipangernavianngilagut, oqalukkunnaarnavianngilagut.
KNR-ip isornartorsiuineq Kommuneqarfik Sermersuumut saqqummiuppaa. Peqqinnissaqarfik, pilersuineq, angallanneq attaveqaqatigiinnerlu Namminersorlutik Oqartussanit akisussaaffigineqarnerat taakkua akipput.
- Atuarfiup nutarternissaanut 2026-mut missingersuummi aningaasaliisoqarpoq, suliarineqarneratalu immikkoortua siulleq aallartinneqarpoq, taakkua ilisimatitsipput.
Borgmesterilu Ittoqqortoormiunut kingullermik septembarimi 2025-mi tikeraartoq, kommuni aamma allappoq.
Namminersorlutik Oqartussat Ittoqqortoormiini pissutsit pillugit apeqqutinut akissuteqanngillat.
