Danskit aningaasaateqarfiat Københavnimi kalaallinut tikerlaanut illumik nutaamik ingerlatsissasoq

Københavnimi kalaallit tikerlaat Danmarkimi inuunermik aallartitsinissaminnut ikiortissarsiorfissaqalissapput.

Illu tikilluaqqusiffik Assak aappaagu ammassaaq, aningaasaateqarfillu Dansk Råstof tassani ingerlatsisuussaaq. Aningaasaateqarfiup Københavnip kommuniata suliassamik suliariumannittussarsiuussinerani ajugaavoq.

- Kalaallinut atugarliortunut Københavniliartunut illumik tikilluaqqusiffimmik Assammik ingerlatsisussanngornerput tulluusimaarutigeqaarput, Dansk Råstofip pisortaam Jakob Hougaard, oqarpoq.

Aningaasaateqarfiup inuuniarnikkut ajornartorsiuteqartunut neqeroorutinik suliniutinillu ingerlatsisooreerpoq, Amagerimilu illumi qarmasissiamik sanaajusumi aappaluttumiittarlutik. Kalaallit Nunaanneersut Danmarkimut nuuttut tassunga aamma ornigussinnaalissapput.

Tassani suliffissarsiornissamut, inissarsiornissamut aamma isumaginninnikkut aaqqissuussaanermi ikiorneqarnissamut sumut saaffiginninnissamut siunnersorneqarnissaq periarfissaassaaq, Jakob Hougaard oqarpoq.

Saniatigut ataatsimut sammisassanik soorlu nereqatigiinnermik aamma aaqqissuussisoqartassaaq, tassanilu kalaalimerngit aamma sassaalliutigineqartassallutik.

- Innuttaasut illumut ammajuaannartumukarsinnaanissartik aamma isummerfioreersimanngitsumut ornigussinnaanissartik naatsorsuutigissavaat, Jakob Hougaard oqarpoq, nangilluni:

- Kikkut tamarmik inissaqartinneqarnissaannut uagutsinnut pingaartorujussuuvoq. Naak inuuniarnikkut ajornartorsiutit assigiinngikkaluartut allanik taama aqqusaagaqarsimasunik naapitsinissaq immaqa kanngunarsinnaavoq. Inunnik inooqataanikkut attaveqaatinik nukittorsaanissamut aamma piginnaasaqartunik tapersersuisinnaasunik aamma naapitsisoqarsinnaavoq.

TIkerlaat toqqissisimasumik aallartissinnaatissagai

Københavnip kommuniani isumaginninnermut borgmesterip, Karina Vestergård Madsenip (Enhedslisten) Amagerimi illu sapaatip akunnerata siuliani pulaarpaa.

Taassuma oqarnera naapertorlugu kalaallit inuuniarnikkut atugarliuleratarsinnaasut danskit illoqarfiisa pingaarnersaanni illussaqalernissaat pingaaruteqarpoq.

- Kalaallit atugarliortut naak assigiinngitsorpassuartigut suliniuteqareeraluartoq, neqeroorutit pioreersut atorlugit ikiorsinnaanngilagut. Ikiorneqarnissaq pisinnaatitaaffigisartik pissarsiarinngikkaangamikku ataatsimoorfinnut periarfissaagaluartunik atuisitsiffiunngitsunut ilanngutipallattarput, Karina Vestergård Madsen oqarpoq.

Isumaginninnermut borgmesterilu Danmark nunasiaateqarnermik oqaluttuarisaaneq eqqarsaatigalugu kalaallit pitsaasumik tikilluaqqusaanissaannut pisussaaffeqartoq isumaqarpoq.

- Københavnip aqquserngini ingerlaaraangama kalaallit Københavnimi atugarliortorpassuit takusinnaavakka. Taakku illumik namminneq illorisaminnik ilisimasaqarnissaat pingaaruteqarpoq. Tassunga ikiortissarsioriartorsinnaassapput. Tamanna sunniuteqarluartorujussuussasoraara, Karina Vestergård Madsen oqarpoq.

Unnuinissamik neqerooruteqarneq

Kalaallit Nunaannit inuit 1.500-t missaanniittut Danmarkimut ukiumut nuuttartut, Det Nationale Forsknings- og Analysecenter for Velfærdimit (VIVE) nalunaarusiap qaammatip siuliani saqqummersinneqartup takutippaa.

Nalunaarusiaq naapertorlugu inuit Kalaallit Nunaanni atugarliortut atugarissaarnerunissamik neriuuteqarlutik Danmarkimut nuuttarput.

Misissuinerulli atugarliortut nuunnerup kingorna atugarliornerulertartut takutippaa.

Inuit kalaallinik naggueqartut angerlarsimaffeqanngitsunut unnuisarfinni imaluunniit isumaginninnikkut najugaqarfinni 2021-mit 2023-mut nalunaarsorsimasuni 6 procentit sinneqarput. Danskinit nagguillit taakku akornanniittut 0,2 procentiupput.

Assap suliariumannittussarsiuunneqarnerani illumi amerlanerpaamik pingasoriarluni unnuinissamut periarfissaqartoq ilaavoq.

Aalajangersumik najugaqanngitsut unnunnilu pingasuni unnuereersimasut, taassuma kingorna sumi unnuisinnaanissaat suli qulakkeerneqanngilaq. 

- Tikikkaanni sumiiffissaqarnissaq pitsaasumik kinguneqarsinnaavoq. Tassa tikinniariarluni toqqaannartumik Sundholmenimukarnani (inuuniarnikkut ajornartorsiuteqartunut sumiiffik aaqq.) tunnissamut periarfissaqalaarnissaq

- Suut neqeroorutigineqassanersut oqaluuserisariaqarpagut, kisianni ullunik pingasunik periarfissaqartitsineq iluaqutaangaatsiarsinnaasoraara, Karina Vestergård Madsen nangippoq.

Neqerooruteqartitsinermut soqutiginninneq apeqquteqalersitsisoq

Suliniummut 2026-mit 2029-mut 11,3 millionit koruunit immikkoortinneqarput.

Københavnip kommuniani isumaginninnermut ataatsimiititaliaata illumik pilersitsinissamut siunnersuut siorna aggustimi akuersissutigereeraallu ukioq manna suliariumannittussarsiuussisoqalerpoq.

Jakob Hougaard Dansk Råstofimi pisortaannaanngilaq, taannali Københavnimi Kalaallit Illuutaanni siulersuisunut aamma siulittaasuuvoq.

Københavnimi Kalaallit Illuutaat suliariumannittussarsiuussinermut aamma neqerooruteqarpoq. Tamanna illuutip pisortaata, Leise Johnsenip uppernarsarpaa.

Taassumali Dansk Råstofip suliariumannittuuniarnera soqutigisanik aporaattoqarneratut isiginngilaa.

- Suliariumannittussarsiuussinermi ajugaanerat Kalaallit Illutaannut annaasaqaataanngilaq. Annikillisaaffigineqarnatalu suliassakinnerulernavianngilagut. Illuummi suliassagut suli amerliartorput.

- Kisianni siulersuisut ataatsimiinneranni tulliuttumi oqaluuserissavarput, tassanilu siulersuisut sinnerisa tamanna qanoq oqaaseqarfigissaneraat takussavarput, Leise Johnsen.

Leise Johnsen Københavnimi Kalaallit Illuutaanni pisortaavoq. Assi © : Johan Nilsson/TT/Ritzau Scanpix

Jakob Hougaard siulersuisut siulittaasuattut Dansk Råstofip aamma suliariumannittuuniarluni neqerooruteqarnera ammaffigaa.

- Taamaammat aallaqqaammulli ataatsimiittarfimmit aninissara pisariaqartinneqarpat anillassinnaallunga oqaatigaara. Taamaammat suliamik suliarinninnissarput uagut aamma soqutigalugu ammaffigaara, taanna oqarpoq.

Siulersuisunut ilaasortatut Kalaallit Illuutaannik ingerlatsineq toqqaannartumik peqataaffigineqanngilaq.

Danmarkimi Kalaallit Illuutaat illuutit kalaallinut tikerlaanut suliniuteqarnerannik pitsanngorsaanissamut 11,6 millionit koruunit aningaasaliissutigineqaqqammerput. Aningaasat Folketingimi isumaqatigiissutigineqartumut peqqinnissamut, isumaginninnermut suliffeqarnermullu suliassaqarfimmi (SSA-reserven) isumaqatigiissutip nutaap ilagaa.

Assak Dansk Råstofip Københavnimi Amagerimi Geislersgade 17-imi inaanniilissaaq.