Naligiinnerulersitsineq: Danskit naalakkersuisuisa kalaallit folketingimi ilaasortaat isumaqatigiissuteqarfigigaat

Danskit naalakkersuisuisa kalaallit folketingimut ilaasortaannik marlunnik oqaloqateqarnerata kingorna suliniutit arfineq-pingasut, Danmarkimi naligiissitsinerulersitsinissamik siuarsaallutillu assigiinngisitsinermik pinaveersaartitsissutaasussat aalajangerpaat.
Assi © : KNR/Henriette Simonsen/Mads Claus Rasmussen/Ritzau Scanpix
novembarip 06-at 2026 15:52
Nutserisoq Connie Fontain

Meeqqatit pinngitsaaliissummik inissinneqarsimappat? Imigassartortarnerit qanoq ippa? Ilumut ilinniartitsisutut ilinniarsimasuuit?

Apeqqutit tamakku Pia Enona Barlajip Danmarkimi suliffissarsiornermi nalaani nalaassimallugit oqaatigai. Tamanna KNR-imit sapaatiummat saqqummiunneqarpoq.

Taanna NGO-p Mellemfolkeligt Samvirkep qaammarsaanerani ‘Ligeværd i Rigsfællesskabet’-imi kalaallit oqaaseqartut ilagaat.

Pia Enona Barlaj Nuummi inunngorpoq, kalaalerpassuarnulli Danmarkimi najugaqartunut ilaavoq.

Maannalu nuannersumik takkutoqarsinnaalerpoq.

Danskit naalakkersuisui kalaallit folketingimi ilaasortaannik oqaloqateqareernerlutik suliniutit arfineq-pingasut Danmarkimi kalaallinut naligiissitsinerulernissamik siuarsaasussat assigiinngisitsinermillu pinaveersaartitsissutaasussat isumaqatigiissutigaat.

Suliniutinut arfineq-pingasunut ukiunut tulliuttunut marlunnut 6,6 millionit koruunit immikkoortinneqarput.

Folketingimi ilaasortap, Naaja Nathanielsenip (IA) iliuuseqartoqarnera nuannaarutigalugulu suliniutit nutaat taperserpai.

- Danmarkimi kalaallinut ammip qalipaataa tunngavigalugu assigiinngisitsinerup ingerlaavartumik akiorneqarnissaa naligiissitsinissamut ataqqinnittumillu atassuteqarnissamut pingaaruteqarput. Inuit Ataqatigiit taamaammat suliniut nunaluunniit taama siunertaqartoq taperserpaa, taanna oqarpoq.

Folketingimut ilaasortap allap, Qarsoq Høegh-Damip (N) maannakkut iliuuseqartoqarnissaa pingaaruteqarsoraa:

- Nunat inoqqaavisut pisinnaatitaaffigut eqqartortillugit pisinnaatitaaffinnik atuuttunik ilisimasaqarnissarput aamma kinaassusitsinnik attuumassuteqarnitsinnillu nammineq qanoq paasinnittarnerput pingaaruteqarpoq. Taamaammat kalaallit Danmarkimi najugaqartut nunatsinnut kalaallinullu nunat inoqqaajusunut attuumassuteqarnerminnik qanoq misigisimanerannik ilisimasaqarnerulernissarput pingaarutilimmik alloriarneruvoq.

Kalaallit illutaanni atuartitsisarnermut aningaasaliineq

Kalaallit Illuutaanni atuartitsisarnernut nukittorsaanissaq suliniutit arfineq-pingasut ilagaat.

Kalaallit Illuutaanni 2027-mi 2028-milu atuartitsisarnermut ukiumut 400.000 koruunit immikkoortinneqassapput. Aningaasat kalaallinut tunngasunik ilisimasanik siammarterinissamut aamma kalaallinut isummat pigiliutiinnakkat ammillu qalipaataa aallaavigalugu immikkoortitsinerup akiorniarnissaannut ilaatigut atorneqassapput.

Peqatigiiffik Tikiusaaq aningaasanik immikkoortitsiffigineqartut ilagaat, peqatigiiffiup kalaallit danskillu akornanni ataatsimoorneq, ataqatigiinneq inooqataanermut piorsarsimassutsimullu tunngasunik aaqqissuussinikkut nukittorsartarpai.

Suliniummut suliaqarneratalu ingerlaqqinnissaanut 2027-mi 2028-milu ukiumut 300.000 koruunit immikkoortinneqassapput.

Tamatuma saniatigut suliniutit allat oqartussani sulisut Danmarkimi kalaallinut pisariaqartitsisoqarnerani oqalutseqartitsinissamut pisussaaffeqarnerannik ilitsersuinermut ilaatigut tunngassuteqarput.

Tamatuma saniatigut kalaallit oqartussanik saaffiginninnerminni oqalutseqarsinnaanermut periarfissaqarnerannik paasissutissiinissamut siunertaqartumik qaammarsaasoqassaaq.

Peqatigisaanik ammip qalipaataa tunngavigalugu assigiinngisitsiffigineqarnermik misigisaqarneq pillugu misissuinermut ingerlanneqareersumut tapiissuteqartoqassaaq. Misissuineq kalaallit Danmarkimi najugaqartut Kalaallit Nunaannut aamma nunat inoqqaavinut qanoq attuumassuteqarnerannik paasinarsaanissamik siunertaqarpoq.

Naaja Nathanielsenip suliniuterpassuit kalaallinut Danmarkimi najugaqartunut pitsaasumik sunniuteqarsinnaanissaat neriuutigaa:

- Pisortat aaqqissuussaaneranni nunat inoqqaavisut piginnaatitaaffitta ilisimasaqarfigineqarnerannik pitsanngorsaanissamut aamma inuit akornanni naapittarnermut suliniutinut tapersiinermut tunngassuteqarpoq. Taamaammat peqatigiiffik  “Tikiusaaq”-mut Kalaallit Illuutaasalu atuartitsisarnerannut aningaasaliisoqarnissaanik kissaateqarnitta tusaaneqarnera nuannaarutigaarput, taakkumi suliaqarnera atassuteqarnermik aamma inunnit inunnut ataqqeqatigiilluni naapittoqartarnerunissaannik kinguneqassapput.

Danskit nunani allamiunut akuulersitsinermullu ministeriata, Morten Bødskovip (Socialdemokratiet) isumaqatigiissut nutaaq nuannaarutigalugulu suleqatigiilluarneq qujamasuutigaa:

- Kalaallit Nunaat kalaallillu atugaat pillugit ilisimasaqarnerup maanna siammarterneqarnerunissaa nuannaarutigaara. Naaja Nathanielsen aamma Qarsoq Høegh-Dam pitsaasumik kinguneqarluartussamillu oqaloqatiginerannut qujassuteqarfigerusuppakka, suleqatigiinnittalu ingerlateqqinnissaanut qilaanaarpunga.