Nunani avannarlerni aningaaserivik milliardilinnik taarsigassarsisitsisartoq: Suliniutinut nutaanut maanna aningaasaliilersoq

Nuummi aqquserngit aallartitanik nunanit assigiinngitsuneersunit suleqataasunit ulluni makkunani ulikkaarput.

Aallartitat taakku ilaat André Küüsvekip, Den Nordiske Investeringsbankimi, NIB-mi, nunanit avannarlernit arfineq-pingasunit pigineqartumi, præsidentip siulersorneqarput.

Taassuma siulersuisut peqatigalugit Nuummi suliffeqarfiit tamaasa naalakkersuisullu nalunaaquttap-akunnerini 72-ini kingullerni ataatsimeeqatigai.

Aningaaserivik aalisarnermut aningaasanik Royal Greenlandimut aalisakkanik tunisassiorfiliornissamut Polar Seafoodimullu kilisaatissanik pisinissamut 1986-imiilli taarsigassarsisitsisarpoq.

André Küüsvekip Den Nordiske Investeringsbankimiillu aallartitat Nuummi tikeraarnermini nunanut allanut, inuussutissarsiornermut aatsitassanullu naalakkersuisoq Múte B. Egede (IA) aningaasaqarnermullu naalakkersuisoq Aqqaluaq B. Egede (IA), ataatsimeeqatigaat. Assi © : Den Nordiske Investeringsbank, NIB

Nuummi Ilulissanilu mittarfiliornissamut kiisalu erngup nukinganik nukissiorfiliornissamut aningaasanik taarsigassarsisitsipput  - ukiuni 40-ni kingullerni katillugit 306,6 millionit euromik – 2,29 milliardit koruuninik – ukiuni tusindilikkuutaani kingullerni taarsigassarsititsillutik.

André Küüsvekip aningaaseriviup naalakkersuisut suleqatigalugit sunik piffissami tulliuttumi taarsigassarsisitsisinnaanersoq, maanna oqaluttuaraa. 

Nunap Qeqqani Malmbergimi aatsitassarsiorfimmit Sarfaq Ittummut, containerinut umiarsuarnut Tasersiarmilu erngup nukinganik nukissiorfimmut tassani pineqarput. 

Kalaallit Nunaanni suliniuteqarusuttut

André Küüsvekip Den Nordiske Investeringsbank Kalaallit Nunaanni iliuuseqarnerorusukkaluarnera oqaluttuaraa.

Aningaaserivik nunanit ilaasortanit pigineqarnini allaanerussutigimmagu piffissami sivisuumi taarsigassarsisitsinissamik sungiusimasaqarnerannik kiisalu avatangiisinut inuttullu atukkanut tunngasunik eqqarsaatiginnittarnermik ilaatigut pissuteqartoq, taanna oqaluttuarpoq.

- Tamannarpiaq  immaqa pissutigalugu, Kalaallit Nunaanni iliuuseqarnerorusuppugut.

- Niueqateqarluarnissaq tamannalu ilutigalugu kalaallit aamma pissarsiaqarnissaat qulakkeerniarlugu piffissami sivisuumi oqimaaqatigiissaarinissaq siunertaralugu suleriuseqarpugut. 

André Küüsvek Royal Arctic Linemi, KNR-imik oqaloqateqarnissaq nalunaaquttap akunnera ataaseq sioqqullugu, ataatsimeeqataavoq. Taassuma Nordisk Investeringsbankip umiarsuarnut containerinut marlunnut Sarfaq Ittullu taartissaanut siunissami taarsigassarsisitsisinnaanissaa periarfissaanerarpaa. Assi © : Markus Valentin / KNR

Aningaaserivik suliniutinut niuernermik siuarsaanermut piujuartitsinermullu tunngasunut qaammat kingulleq tikillugu taarsigassarsisitsisarpoq.

Aningaaserivik aamma imminut napatissinnaanermut aningaasanik taarsigassarsisitsisarnissaq tapersersorniarlugu maanna aalajangerpoq. Tamanna illersornissamut attaveqarnermullu, pilersuinermut nukissiornikkullu isumannaatsuunermut tunngasinnaavoq.

Siunissami suliniutissat

André Küüsvekip Royal Arctic Line, KNR-imit apersorneqarnissaa nalunaaquttap-akunneranik ataatsimik sioqqullugu, ataatsimeeqatigaa.

- Aqqanilinnik umiarsuaateqarput taakkulu ilaat ukiut 30-t sinnerlugit pisoqaassuseqarlutik; ataaseq ukiut 40-t sinnerlugit pisoqaassuseqarpoq. Aammattaaq Sarfaq Ittuk ukiunik 34-nik pisoqaassusilik nutaamik taarserneqartariaqarpoq.

Tamanna Royal Arctic Linemit Namminersorlutillu Oqartussanit aningaasaliiffigineqarnissamut periarfissatut saqqummiunneqassappat, suliniutinut siunissami aningaasaliiffigineqarsinnaasunut assersuutissaava?

- Aap, taamaalluarsinnaavoq. Umiarsuit containerinik assartuutit marluk taarsertariaqarpaat, tamannalu eqqartoreerparput. 

Ruben Shiffman Greenland Resourcesimi pisortaavoq. EU-p Malmbergimi aatsitassarsiorfissamik suliniummik tapersersuinera, Ursula von der Leyenip Nuummiinnermini oqaluttuaraa. Nordisk Investeringsbank aatsitassarsiorfimmut taarsigassarsititsinissaminik siunertaqarnerminik  nalunaaruteqarpoq.  Assi © : Markus Valentin / KNR

Greenland Resources, Piiaffimmi molybdænimik piiaarusuttoq, Den Nordiske Investeringsbankimit taarsigassarsinissamut isumaqatigiissummik tunineqarpoq.

Sulili taarsigassarsisitsisoqanngilaq.

- Suli naammassivinngilagut, avatangiisinut tunngatillugu akuersissutinik kingullernik suli pissarsinnginnatta. Nunaqavissut tapersiinerannut tunngasoq tullertut naammassineqaqqaassaaq.

Tasersiaq aamma Power to X

Aammami André Küüsvekip aningaaseriviullu Tasersiami erngup nukinganik nukissiorfiliornissaq eqqarsaatigaa.

Erngup nukinganik nukissiorfik piviusunngorpat innaallagissamik 1,1 gigawatt-inik pilersuisinnaavoq - nunap pisariaqartitaanit anginerujussuarmik.

Taamaattumik Namminersorlutik Oqartussat suliffeqarfiit innaallagissamik sinneqartoorutaasumik atuisinnaanersut suli misissorpaat.

Jørgen Rosbach (D), Avatangiisinut, Pinngortitamut, Nukissiutinut Ilisimatusarnermullu Naalakkersuisoq septembarip naanerani Berlinimiillunilu Parisimiippoq. Nunanit tamalaanit aningaasaliisartut Tasersiami erngup nukinganik nukissiorfiliornissamik soqutiginnittut tassani oqaloqatigai. Assi © : KNR

Nordisk Investeringsbank erngup nukinganik nukissiorfinnut siornatigut taarsigassarsisitsisareerpoq taamaattumillu Tasersiami suliniut taakkununnga soqutiginaateqarpoq.

André Küüsvekip oqarneratut aamma mingutsitsinngitsumik nukissiornissaq suliniutigigamikku.

- Erngup nukinganik nukissiorfik immikkut isigissagaanni, taarsigassarsiamik akiliinavianngilaq. Taamaattumillu kinguneri misissortariaqarpagut.

- Co2-mik aniatitsisoqarneranut tunngatillugu killissanik pilersitseqqittoqaratarsinnaavoq. Taamaattumik innaallagiaq atorneqanngitsoq, umiarsuarnut timmisartunullu ikummatissamik silaannarmut mingutsitsinngitsumik pilersitsinissamut atorneqarpat, tamanna suliffeqarfinnut immaqa aaqqiissutaasinnaavoq.

Europap USA illuatungeralugu

Amerikamiut aningaasaliisartui Kalaallit Nunaanniittarnerat tusagassiuutit qulequtaanni assigiinngitsuni ukiup aappaata affaani kingullermi sammineqarpoq, tamannalu akerleriissutaangaarpoq.

Ilaatigut Nunap Qeqqani uuliasiornermut atatillugu Greenland Energy Company aamma Namminersorlutik Oqartussat.

Aamma Trumpip atorfilittarisimasaa Drew Horn, taassumallu Tasersiami erngup nukinganik nukissiorfiliorniarnermut atatillugu, Kangerlussuarmi nunarsuarmi qarasaasianut atortorissaarutit annersaannik sanaartornissamut pilersaarutai.

- EU-mi arriippallaarnerput oqaatigineqakulavoq. Amerika Kinalu tassuuna sukkanerupput. Tamanna nalunngilarput. Piviusorli eqqarsaatigaarput. Sinnattut nunaanni inuunngilagut piviusumili inuuvugut, André Küüsvek oqarpoq.

Assi © : Emil Weis / KNR

USA-mut tunngatillugu pissutsit Kalaallit Nunaanni aningaasaliinissamut piumassuseqarnissinnut sunniuteqarpat?

- Kalaallit Nunaanni aningaasaliinissamut piumassuseqartoqartuaannarpoq. Taamaattumik aappimik naaggamilluunniit akisariaqaruma, naaggaassaanga. 

- Suleriaaserput politikkikkut ulluinnarni pisunit tusagassiuutinilu qulequttanit sunnerneqarneq ajorpoq. Tamanna pillugu Muté B. Egedelu aamma oqaluuppugut.

Illersornissamut isumaqatigiissummut tunngatillugu 

USA-mik illersornissamut isumaqatigiissut nutaaq André Küüsvekip atuareerpaa.

Isumaqatigiissutillu isumalluarnartutut isigaa.

- Nunat pingasut akornanni isumaqatigiissuteqartoqarnera piviusunngorpoq. Tamanna pitsaasuuvoq. Tamanna patajaassuseqartitsivoq.

- Isumaqatigiissut atuaraangakku, NATO-mi ilagiinnermut EU-mullu isumaqatigiissummi innersuussisoqarnera nuannaraara.