Ilulissani mittarfittaarnerup nalliuttorsiutigineqarnera: Amerikamiut uuliasiortut oqallisaangaatsiartut qaaqqusat akornanniittut

Inuit hunnorujulikkaat nerrannissaannut nerriviliortoqarsimavoq, erfalasulersuisoqarsimavoq nerisassiortoqarlunilu. 

Ilulissat timersortarfianni qulliit sakkukillisinneqarsimapput scenelu tungujortunik qullilersorneqarsimasoq Greenland Airportsip ilisarnaataanik tunuliaquserneqarsimavoq. 

Inuit 500-t missaanniittut Ilulissat mittarfittaavata ammarnersiorneqarnerata kingorna sisamanngornermi nerersuaqatigiinnissamut katersuupput.

Nerersuaqatigiinnissaq kikkunnut tamanut ammavoq isissutissallu, ammaanersiortoqannginnerani, Brugsenimi tuniniarneqarlutik. Kaffillertoqarneranilu isissutissat 40-t kingulliit makitsissutigineqarput. 

Soqutiginnittoqangaatsiarnera, kajumissutsiminnik ikiortit ilaata saniatigut isissutissanik 200-nik tunisaqartoqarsimasoq oqaatigaa. 

Mittarfiulli ammaanersiorneqarnissaa qangali utaqqineqartoq, kajumissutsiminnik ikiortit ilaata Nikolaj Gabrielsenip oqaatigaa, taassumalu illoqarfiup nunanut tamalaanut mittarfittaarnera nuannaarutigaa. 

- Nuannerpoq. Sivisuumik utaqqivugut. Sumiiffimmut pitsaassaqaaq, Nikolaj Gabrielsen mittarfittaaq pillugu oqarpoq. 

- Ukiut arfinillit matuma siorna pisimasussaagaluarpoq. Utaqqivallaarpugut. Nunatsinni mittarfiit eqqartorneqalermata, Ilulissat eqqartorneqaqqaarsimagaluarpoq Nuulli siulliulluni mittarfittaarpoq. Allanngupiloorsimavoq, taanna oqarpoq. 

‘Pissutsit ilungersunartut’

Politikerit nuimasut, atorfilittat inuussutissarsiornermilu siuttuusut nerrivinni takinerniipput. Innuttaasullu ungasinnerulaartumi issiallutik. Aallaqqaasiutitut oqalugiartoqareernerata kingorna, nerisassanik aallertoqartalerpoq.   

Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen, Danmarkimi aningaasaqarnermut ministeri Peter Hummelgaard, borgmesteri Lars-Erik Gabrielsen Inatsisartunilu siulittaasoq Kim Kielsen oqalugiartut ilagaat.

Jens-Frederik Nielsen nerersuaqatigiinnermi aallarniutigalugu takkuttunut oqalugiarpoq. 

Peter Hummelgaardip oqalugiarnermini, mittarfeqarnerup nunarput nunarsuup sinneranut qaninnerulernissaa Ilulissanilu periarfissaqarnerulernissaa erseqqissaatigai. 

Takkuttunulli, nalliuttorsiorneq piffissami ilungersunartorsiorfimmi ingerlanneqarnera aamma eqqaasitsissutigaa.

- Tamatta inersuarmiittugut nalunngilarput, ukiuni kingullerni pingaartumik Kalaallit Nunaanni pissutsit ilungersunarnerat aamma Naalagaaffeqatigiinnermut tunngatillugu, taanna oqarpoq. 

Taassuma naalakkersuisut pissutsinut ilungersunartunut iliuuseqarfiginninnerat pillugu nersualaarpai mittarfiullu neriuuteqalersitsisinnaanera erseqqissaatigalugu. 

Jens-Frederik Nielsen Kim Kielsenilu oqalugiareermata hurraartortoqarpoq. Aningaasaqarnermulli ministerip eqqaasai: “pissutsit ilungersunartut”, timersortarfimmi suli malugineqarsinnaapput. 

Qaaqqusat Amerikamiut immikkut soqutigisallit

Kunngeqarfimmi Danmarkimi USA-p ambassadørip tullersortaa Mark Stroh qaaqqusarpassuit akornanniippoq. 

Taannaavorlu, Donald Trumpip nunarput pillugu iliuusererusutaminik oqaaseqartareernerata kingorna, Københavnimi Asiatisk Pladsimi Danmarkip nunanut allanut ministereqarfianik ukiuni kingullerni oqaloqatiginnittartoq. 

Amerikamiullu allat marluk aamma nerersuaqataapput. 

Unnussiuaarnermi assigiinngitsunik nipilersortoqarpoq. Nerersuaqatigiinnerlu nipilersornermik qitinnermillu naggaserneqarluni. 

Tassalu oqallisaangaatsiartumik Greenland Energy Companymik piginnittut Robert Price aamma Larry Swets Jr., taakkuuppullu Tunumi Jameson Landimi uuliasiornissamut misissuiniarlutik sulissuteqartut. 

Ittoqqortoormiini innuttaasut arlallit sumiiffimmi uuliasiortoqannginnissaa kissaatigalugu KNR-imut oqaatigisareerpaat.

Ingerlatseqatigiiffik nunatsinni akerlerineqarpoq. Akerlerineqarneranillu uuliasiornissamut suliniutaalersussat inerteqqutigineqalerput. 

Aatsitassarsiornermut oqartussanit aamma mianersoqqussummik tunineqarpoq Amerikamiullu nunatta pisuussutaanik soqutiginninnera oqallisaangaatsialerluni. 

Taamaakkaluartoq angutit taakku marluk qaaqqusatut nerersuaqataapput. 

Nerinerup nalaani, Air Greenlandip pisortaanera Jacob Nitter Sørensen sivisuumik oqaloqatigaat. 

Robert Pricellu Jens-Frederik Nielsen aamma minutsit qulit missaanni oqaloqatigaa. Oqaloqatigiinnerminnilu qungujulapput illartarlutillu. 

Uuliasioqatigiiffimmi Greenland Energymi pisortaq Robert Price ingerlatseqatigiiffimmilu nunap sananeqaataanik ilisimatooq ingerlatsinermilu pisortaq Olga Solovieva naalakkersuisut siulittaasuat "inuttut oqaloqatigigaat". 

Larry Swets Jr.-ip kalaallit naalakkersuisuisa siulittaasuat "inuttut oqaloqatigisimallugu" USA-p Nuummi konsulianut, Susan Wilsonimut tulluusimaarluni oqaatigigaa, KNR-ip ilanngutassiortuata tusaavaa.

Amerikamiut marluk, taakku Ilulissani ikiortigisaata, Lars Damkjærip oqarnera naapertorlugu Nuummi aatsitassanut naalakkersuisoqarfimmi ataatsimeereerlutik nammineq timmisartuutigisaq atorlugu piffissaq kingulleq Ilulissanukarput.

Taakku peqataanerat nalliuttorsiutiginninnermi peqataasut ilaannit maluginiarneqarpoq.

Jørgen Boassen Larry Swets Jr.-imik siusinnerusukkut saaffigineqarsimasoq taakku ilagaat. Boassenip Amerikamiut nunatsinnut qanillattornerat tapersersoraluarlugu nerrivinni saarlerni taakku issianerat nuannaarutigivallaanngilaa.

Taanna Amerikamiut danskit qaaqqusat immikkut qaaqqusat issiaqatiginagit nunaqavissut aalisartullu issiaqatigisariaqaraluaraat isumaqarpoq.

- Amerikamiut uumisuutigaakka, taanna oqarpoq.

Angutip inuusuttup Ilulissaneersup nerriviit agguataarneranni naligiinngitsoqarnera aamma maluginiarpaa.

- Ikani aalisartumik nunaqavissumilluunniit ataasinnguamik issiasoqanngilaq, taanna nerriviit scenemut qaninnerpaat tungaannut tikkuarluni oqarpoq.

Mianersortumik nuannaarneq

Timersortarfimmi eqqissisimanerusoqarpoq. Uani Pilunnguaq Olsvig aamma Maren Jensen Ilulissani Qajameersut kajumissutsiminnik ikiuuttut ilaatigut issiapput.

Taakku mittarfiup ammarneqarnerani periarfissat nutaat nuannaarutigaat, ilungersunarsinnaasulli aamma takusinnaallugit.

- Toqqaannartumik tikinneqarsinnaalernerput uagutsinnut nutaajuvoq, Pilunnguaq Olsvig oqarpoq.

Taassuma takornariaqarnerunissaa naatsorsuutigaa, tamannali aamma ernumassuteqartitsivoq.

- Inuit takornariallu amerlanerusut tikinnissaat ernumanalaarpoq, taanna oqarpoq.

Pilunnguaq Olsvigip aamma Maren Jensenip mittarfittaarnikkut periarfissaqarnerulernissaa qilanaaraat, illoqarfimmulli ilungersortoqartitsisinnaanissaa eqqarsaatigaat.

Maren Jensenip Ilulissani unnuiffissatut periarfissat amigaataareersut oqaatigaa, tikeraartullu amerlanerusut timmisartumillu taamaatitsineq kikkunnut tamanut siniffissamik nassaarniarnissamut ajornakusoortitsisinnaapput.

-  Akunnittarfinnik maanna amigaateqarpugut, taanna oqarpoq.

Takornariaqarnermik suliffeqarfiup, Unique Toursip unnukkut manna nipilersortoqarnissaanut aningaasaliisup periarfissarujussuit aamma takusinnaavai.

- Isumaqartorujussuullunilu allannguuteqartitsingaatsiassaaq, taanna KNR-imut oqarpoq.

Oqalugiartoqareermat unnuk nipilersortoqarneranik, takutitsisoqarneranik qitittoqarneranillu unnuap qeqqata tungaanut nuannaffiuvoq.

Mittarfik utaqqisaajuarsimasoq illoqarfillu periarfissanik nutaanik qilanaaruteqartoq nalliuttorsiutigineqarput.

Kisianni kalaallit erfalasuata, nalliuttorsiornermi oqalugiarnerit, scenemilu qulliit tungujortut akornanni nunatta siunissaa pillugu aalajangiiniarneq suli naammassinngitsoq aamma eqqaasitsissutigineqarpoq.