Aatsitassarsiorneq nunaqarfinnut pinngortitamullu kinguneqarnerluttartoq, ilisimatusartut naliliipput

Aatsitassarsiorluarneq nunatta siunissaanut namminiilivinnissaanullu aalajangiisuusinnaavoq. Politikerilli mianersunngippata tamanna aamma ajortortaqarsinnaasoq, immikkut ilisimasallit marluk oqarput.
Kuannersuarni aatsitassarsiornissaq Narsami akerliuffigineqangaatsiartarpoq – aatsitassarsiorfimmi illoqarfimmiit avannamut 8 kilometerinik ungasissuseqarpoq. Assi © : KNR / Malik Brøns
februaarip 13-at 2025 07:34
Nutserisoq Nathan Kreutzmann

Isiginnaagassiaq nangeqattaartoq True Detective kingulleq malinnaaffigisimagukku aatsitassarsiornermut akerliusoqarnera eqqaamasimassajunnarsivat.

Alaskap avannarpasissuani illoqarfeeqqami piviusuusaartitami ´Ennis´-imi aatsitassarsiorfiup ´Silver Sky´-ip ajoqusiineri iliuusaalu pasinapiluttut pillugit innuttaasut akerliussutsimik takutitsipput.     

Piviusut TV-mi isiginnaagassiatulli ingasattajaartigiuaannanngillat. Aatsitassarsiortulli avataaneersut tikillutik sulileraangata akerleriittoqalersartoq, nunarsuami aatsitassarsiorfiusuni arlalinni pisareerpoq.

Savalimmiuni Færøernes Universitetimeersoq inuit, inuiaqatigiit pinngortitallu imminnut pissuseqatigiinnerannut tunngasunik ilisimatusartoq, Ragnheiður Bogadóttir, ilaatigut taama oqarpoq.

- Aatsitassarsiorluni piiaaffiulersartut nunap inoqqaavisa inuuffigisaanniikkajuttarput. Nunalli inoqqaavi suliami oqartussaaqataasinnaasarnerat qaqutigoorpoq, taanna oqarpoq.    

Urani 2021-mi qineqqusaartoqarnerani oqallisaangaatsiarmat nunatsinni arlalinni akerliussutsimik takutitsisoqarpoq. Ilaatigut Narsarsuarmi. Assi © : KNR / Malik Brøns

Nunatsinni aatsitassarsiortoqalersinnaanissaanik USA, EU aamma nunatsinni politikerit eqqarsaatersuuteqalermata, aatsitassarsiorneq taakkunanngalu piianeq nunatsinni oqallisaaqqilerput.  

- Aatsitassaatigut nioqqutigerusoqaavut nunarpullu pigissaarnerulertillugu, aatsitassanut naalakkersuisoq, Naaja Nathanielsen (IA), KNR-imut januaarimi taama oqarpoq.

Aatsitassanilli piiaaneq aamma pilliuteqarfiussaaq.

- Taakku aatsitassat mingutsitsinngitsumik nukissiuuteqarnermut siuariartuinnartumut qulakkeerinneqataassapput. Nunarsuulli ilaani mingutsitsinnginnerunissaq anguneqassappat pinngortitaq annertunerusoq pilliutigineqassaaq, Ragnheiður Bogadóttir oqarpoq.

Taassuma saniatigut inuiaqatigiinnut kingunerluutaasinnaasoqarportaaq. Naak nunarsuup ilaani aatsitassarsiorfissuit aamma innuttaasut suleqatigiinnerat ingerlalluaraluartoq, akerlianik aamma assersuutissaqarpoq.

- Aatsitassarsiorfik nunap aningaasaqarneranut iluaqutaasarpoq, inuiaqatigiilli amerlanngitsunik innuttallit aatsitassarsiornerup kingunerinik ulluinnarni nalaatallit suliniummik iluaquteqangaarneq ajorput, ilisimatooq Anne Merrild oqarpoq.       

Taassuma Issittumi – pingaartumik Canadami Alaskamilu – aatsitassanik piaanerup inuaqatigiinnut kinguneri ilisimatusarfigai.

- Taakku inuiaqatigiit aatsitassarsiorneq pissutigalugu ineriartornermit kalluarneqarput, taanna oqarpoq.

Nunaqarfiit piitsuunerulersut

Inuiaqatigiit A-nut B-nullu immikkoortinneqalernissaat navianaateqartoq, Anne Merrild oqarpoq. Inuit A-nut immikkoortitat tassaallutik aatsitassarsiorfinni sulisut, B-nullu immikkoortitat tassaallutik nunap inoqqaavi.

- Aatsitassarsiortoqaleraangat inuit avataaneersut suliartorlutik takkuttarput. Inuiaqatigiit inuunerat ataatsimut isigalugu soorunami qaffattarpoq, Anne Merrild nassuiaavoq nangillunilu:     

- Tamannali aamma aatsitassarsiorfimmi sulisut aalisarnermik piniarnermillu allanilluunniit inuuniuteqartunut sanilliullugit aningaasaateqarnerunerannik pissuteqarpoq.   

Perumi innuttaasut aatsitassarsiornermut akerliussutsimik takutitsisimasut ilagaat. 'Conga-imeprojekt'-imik taasaq pillugu Cajamarcami 2012-imi akerliussutsimik takutitsisoqarpoq. Assi © : Ragnheiður Bogadóttir

Aatsitassarsiorfillu matuniariartoq sulisut avataaneersut aallapallattartut pillugit assersuutissartaqaqisoq, Anne Merrild oqarpoq.

- Inuiaqatigiinnilu pissutsit aatsitassarsiorneq sioqqullugu pissutsinit ajornerulertarput.

Pinngortitap pilliutai

Inuiaqatigiit aatsitassarsiorfimmik iluaquteqassappata politikerit nalilersuilluassasut, aammali politikerit nunanit allanit soqutiginnittunik aatsitassarsiutileqatigiiffinnillu eqqarsarluaqqusissapput.

Tamannalu pisinnaasoq ilisimatooq Anne Merrild isumaqarpoq:

- Tamanna aatsitassarsiorluni suliniutini piginneqateqarnikkut pinerusarpoq imaluunniit inuiaqatigiit peqatigalugit aatsitassarsiutileqatigiiffiup inuiaqatigiinni qanoq ineriartortsitsinissaa oqaloqatigiissutigineqarsimappat, taanna oqarpoq.   

Aatsitassarsiortoqarnerani innuttaasut akuutinneqassasut, naalakkersuisut aatsitassanut periusissiaanni nutaami, qinersinissap suaarutigineqannginnerani saqqummiunneqartumi ilaatigut allaqqavoq. Taassuma saniatigut aatsitassarsiortoqarunnaarpat inuunerup unittuunnginnissaa qulakkeerneqassasoq, oqariartuutit pingaarnerit ilagaat.   

Aatsitassarsiornissami inuiaqatigiit tamarmik pisuujunerulernissaat iluatsikkaluarpalluunniit, taammaattoq aatsitassanik piianeq nunatsinni pinngortitamut suli innarliissasoq, Ragnheiður Bogadóttir oqarpoq.

- Taama annertutigisumik nioqqutissiorneq pinngortitamik innarliinngitsoorfiunavianngilaq, taanna oqarpoq.   

- Kalaallit Nunaannilu siornatigut piniarfiusarsimallutillu aalisarfiusarsimasut taama atorneqarsinnaajunnaarnissaat navianartortalerujussuuvoq. Taamaammallu pinngortitap allatut atorneqarnissaa toqqarneqassaaq.