Trumpip aallartitaata isorinninneq assortoraa: - Akerliuneq Kalaallit Nunaanninngaanneernani Europaminngaanneerneruvoq

Donald Trumpip immikkut aallartitaa, Jeff Landry, Katuamut, Future Greenland pillugu inuussutissarsiornermik suliaqartut ataatsimeersuartinneqarnerannut, tusagassiortorpassuarnit malinnaaffigineqaqaluni marlunngornermi apuuppoq.

Taanna qaaqqusaanngilaq ataatsimeersuaarnermulli innuttaasutut nalinginnaasutut peqataasussatut nalunaarsimavoq.

Amerikarmiullu præsidentiata Kalaallit Nunaanni ikiortaa peqataajartorluni maanna puttuppoq.

Tusagassiortunit alapernaatsunit apersortorujussuarnillu kulturikkut illorsuup saavani unguneqapallappoq.

Tusagassiortunik katersuussimasunit kulturip illorsuata tungaanut pisunnermini unngussaagami apeqqutigineqartut akivai.

Landryp, Louisianami ulluinnarni guvernøriusup, aqqutaani ilaatigut oqaatigaa, USA-mi præsidentip Kalaallit Nunaa nunarsuarmi tusaamaneqarnerulersillugu kiffartuuterujussuaraa.

Jeff Landry attariinnik atisalerluni, amernik skuulerluni kuultimillu Roleximik nalunaaqutaaralerluni Katuamut iserami, peqataasunit isikkunneqarpoq.

KNR-ip Kalaallit Nunaannik tiguaanissaq, Jeff Landryp USA-llu præsidentiata Donald Trumpip marluullutik siornatigut oqariartuutigeriigaattut, suli siunertarineqarnersoq taassumunnga apeqqutigaa.

- USA-p præsidentia tassunga akissutissaqarluarnerpaavoq. Isumaqarpungali, USA-p præsidentiata nunarsuup kitaata isumannaatsuunissaa nunallu kitaaniittut USA-p - nunarsuarmi aningaasarsiorluarnerpaap - neqeroorutigisinnaasaanik tamanik pissarsinissaat qulakkerusukkaa, Jeff Landry siullermeerluni Kalaallit Nunaanniittoq oqarpoq.

Taamaakkaluartoq oqarpoq "præsidentip Kalaallit Nunaanni innuttaasut periarfissaqarnerulernissaat nunarsuarmi sumiiffinnit allanit tamanit soqutiginerugaa qularutissaanngilaq.“

Periarfissat annaaginnarneqassanngitsut 

Jeff Landryp naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen (D) aamma nunanut allanut tunngasunut naalakkersuisoq Mute B. Egede (IA), USA-p Danmarkimi aallartitaa, Ken Howery peqatigalugu ataasinngornermi ataatsimeeqatigai.

Aammattaaq borgmesteriusimasoq inatsisartunilu ilaasortaasimasoq Nikolaj Heinrich tikereernermini marloriarluni pulaarpaa kiisalu inuussutissarsiornermi aqutsisut USA-p Kalaallit Nunaat aningaasaqarnikkut qanoq ikiorsinnaaneraa pillugu oqaloqatigai.

Jeff Landry tusagassiortunit Katuap saavani unngussaavoq. Assi © : Pauli Wille / KNR

Jeff Landryp oqarnera naapertorlugu, nunami naalakkersuisunik ataatsimeeqateqarneq ingerlalluarpoq.  

Taanna oqaluttuarpoq, Donald Trumpip Kalaallit Nunaat eqqartulinngikkallarmagu Kalaallit Nunaat - Amerikamiunit Europamiunilluunniit - soqutigineqanngitsutut isigalugu ataatsimiinnermit anilluni.

- Taanna (Jens-Frederik Nielsen, aaqq.) matumut kasuttornerarpaatigut, matuli ammarneqanngisaannartoq. Taava oqarpunga: ‘Tusaagit, taamaattumik maaniippunga’

- Ima oqarniarlunga maanga pivunga: ‘Hey, matu ammavoq. Attaveqatigiitta, taanna oqarpoq.

Naalakkersuisut siulittaasuata Amerikamiut Kalaallit Nunaat pillugu ilisimasakitsortaqarsimanerat ataatsimiinerup kingorna oqaatigaa.

Jens-Frederik Nielsenip Jeff Landry Ken Howeryluunnit pineraa erseqqinngilaq. 

Europamit akerliuneq

Jeff Landry, præsident Donald Trumpip oqarneratut, illit isumaqarpit Kalaallit Nunaat ‘sermiminiusoq ingerlannerlutaq'?

- Oqarfigisinnaavakkit, præsidentimut nalunaarutigiumasara tassaavoq, præsidentit siuliisa annaanikuusaannik siornatigut periarfissaqarnikuusugut. Trump taakkua assigalugit iluatsitsinngitsoorneq ajortuunngilaq. Ajugaanissani nuannaraa. Isumaqatigiissuteqarnissani nuannaraa, taanna oqarpoq nangillunilu:

- Kalaallit Nunaata inuiaqatigiit isumannaatsuunissaannut pingaaruteqarluinnarnera paasivaa - USA-muinnaanngitsoq, aammali nunanut allanut, soorunami aamma Kalaallit Nunaata nammineq isumannaatsuunissaanut.

Tikeraarnerpit præsidentillu oqaasiisa kalaallit akornanni siooranermik kamannermillu pilersitsinerat qanoq isumaqarfigaajuk?

- Akerliunerujussuaq qisuariaatigineqarpoq, ilumoortumilli oqassaguma taamatut qisuariarneq Kalaallit Nunaanninngaanneernani Europaminngaanneernerorpasippoq. Qimussimik sukkaniunnissamut qaaqquneqarnera eqqaamassavarsi, taanna oqarpoq.

Immikkut aallartitap oqarnera naapertorlugu, Europap Kalaallit Nunaata USA-llu akornanni matu matoqqatinniarpasippaa.

- Isumaqarpunga Europap, Kalaallit Nunaata USA-llu, USA siuttoralugu, nunarsuarmioqatigiinnissaannut periarfissaasoq annertooq. Nunami immikkoortua allanartuunngilaq, USA-mi Europap sorsunnersuup kingulliup kingorna sananeqaqqinnerani aqutsisuuvoq. Imaanngilaq Europap nammineerluni, Europa ullumikkutut inissisimasoq sanaartoraa.

USA-lli Kalaallit Nunaat arlaatigut ilannguttariaqarpaa?

- Naluara. Siullertut ammasumik oqaloqatigiinneq pisariaqarluinnarpoq, oqaloqatigiinnissarlu pisariaqarpoq.

Immikkut aallartitaq eqimattaatinilu. USA-p konsuuleqarfia tunuanni inissisimavoq.  Assi © : Christian Klindt Sølbeck/Ritzau Scanpix

Jeff Landryp ilassutigaa, tamanna Kalaallit Nunaata, Danmarkip USA-llu suleqatigiissitaanni oqaloqatigiissutigineqartannguatsiartut.

Suleqatigiissitaliaq nunat taakkua pingasut nunanut allanut ministeriisa USA-llu præsidentiata tullersortaata J. D. Vancep ataatsimeeqatigiinnerata pissanganarluinnartup kingorna, januaarimi ukioq manna pilersinneqarpoq.

Akerleriissutigineqartumut aaqqiissutissamik ujartuinissaq suleqatigiissitanit qaffasissumi inissisimasunit siunertarineqarpoq.

- Periarfissat siusinnerusukkut præsidentit nalaanni annaaneqareersut annaaneqaqqinnginnissaat uannut pingaaruteqarpoq, Jeff Landry oqarpoq.

Jeff Landry Sermitsiamut oqarpoq, USA ataasiinnarmik killerisaqartoq tassaasoq imminut eqqarsaatiginissani. Kalaallit Nunaata innarligassaannginnermut tunngatillugu piumasaqaatai ataqqinerlugit aperineqarami taama oqarpoq.

- Killerisaq uagutsinnut ataasiinnaavoq. Aappaluttuuvoq, qaqortoq tungujortorlu, taanna aviisimut taama oqarpoq.  

Akerliuneq paatsoornerminngaanneersoq

Qaffasissumik suleqatigiissitaliaqarpoq taavalu illit - Trumpip immikkut aallartitaa. Illit sulerisitaavit, Kalaallit Nunaatalu USA-llu akornanni pissutsit eqqarsaatigalugit illit sumi inissisimavit? 

- Suliniutiga aningaasatigut periarfissiinertut isigaara - soorunalimi Louisianamut guvernøritut, Jeff Landry oqarpoq nangillunilu: 

- Aningaasatigunukua periarfissat - naalagaaffimmit pisartagaanngitsut - pinngitsuuisinnaanermit inunnik namminersulersitsisartoq. 

Immikkut aallartitaq Louisianamut pingasunngornermi unnukkut uterpoq. 

Taanna Kalaallit Nunaannik innuttaasuinillu nuannersumik paasisaqarluni aallarnerarluni oqaluttuarpoq. 

Amerikamili aqutsisuusimasut, naak politierit USA-meersut nuimasut Kalaallit Nunaannut tikeraarnikuugaluarlutik, ukiut ingerlaneranni ikiuineruniarsimannginnerat uggoraa. 

- Inuit USA-mut atalluarnissartik periarfissarisariaqarpaat. Isumaqarpunga nuna alla, inuit naalagaaffimmik pinngitsuuisinnaanerannit namminersulernissaannut kiffaanngissuseqalernissaannullu aqqutissiuinissaminut periarfissaqanngitsoq.

Jeff Landryp Kalaallit Nunaat qimerlooraangamiuk nuna periarfissarpassuarnik ulikkaartoq innuttaasullu tikilluaqqusisut inussiarnersullu takuai.

- Akerliuneq naluara suminngaanneernersoq, taanna tikeraarnermini akerliusut, ilaatigut innuttaasut kamaqqallutik nilliaffiginninnerat assiliseqatigiinnissamillu itigartitsisut, pillugit oqarpoq.

- Isumaqarpunga nunami maani akerliuneq eqqissiviilliornerlu paatsoornernit tunngaveqartoq imaluunniit oqaluttuanit piviusuunngitsunit internetsikkut siammartikkaneersuusoq imaluunniit tusagassiuinerlunnermiit, Jeff Landry oqarpoq.

Jeff Landry ilagisanilu KNR-imit apersorneqarnermi kingorna  ingerlaqqipallapput.

Inersuarmut ataatsimeersuarfiusumukarnatik Katuap isuata aappaatigut matukkut tunorlikkoorput, apersuiffiup nalaani.

USA-p konsuuleqarfia nutaaq Nuup qeqqani sisamanngornermi atoqqaarfissiorneqarpoq. Naalakkersuisut siulittaasuat Jens-Frederik Nielsen peqataaniarnani aalajangerpoq.

Akerliussutsimik takutitsisut hornnorujukkuutaat konsuuleqarfiup nutaap saavani akerliuniarnertik takutinniarlugu kunguninngua katersuupput.