Sinniisutut aallartitat arfineq-marluusut ataatsimiinnermut piffissami nutaanerusumi oqaluttuarisaanermi pingaarnerpaat ilaattut taaneqartumut, tassa nunanut allanut ministerit, Vivian Motzfeldtip (S), Danmarkimiit Lars Løkke Rasmussenip, Amerikamiit Marco Rubio aamma Amerikamiut præsidentiata tullersortaata, J.D. Vancep akornanni ataatsimiinnermut nunarput sinnerlugu peqataajartorlutik qaammammi matumani siusinnerusukkut Washingtonimiipput.

Ukiorpassuarni atorfilik aamma Nunanut allanut Ilisimatusarnermullu Naalakkersuisoqarfiup pisortaa, Mininnguaq Kleist taakku ilagaat. Taanna qaqortumik ilulleqarlunilu qernertunik assuuteqartoq pappiaqqanillu tigummiaqartoq Washingtonimi ulluni pisoqarfiusunit assini takuneqarsinnaavoq.

Assimi Vivian Motzfeldtip aamma Lars Løkke Rasmussenip tunuatungaaniippoq. Tamanna Washingtonimi inissisimaffigisaanik ersertitsivoq. Tunuatungaaniilaarluni, taamaalilluni Motzfeldt sammineqarnerulluni, taannali pisariaqarfiini sassartarpoq.

Mininnguaq Kleistip Amerikamiut præsidentiata, Donald Trumpip oqaaseqarnerpassui ulluni taakkunani pissutsinik sukkatsikkiartortitsisut malinnaaffigai. Taassuma Amerikami politikerit sorliit nunatsinnut aamma nunatta inissisimaneranut tunngatillugu inussiarnersumik pissuseqartut aamma kikkut Trumpimut tapersersuisuunersut ilisimalluinnarpai. Taanna oqalugiaateqartoqarnissaanut tusagassiortunillu katersortitsisoqarnissaanut oqaatsit eqqortut oqimaaqatigiissaarneqarnissaannut siunnersuisarpoq.

Pingaartumillu taaneqartoq kingulleq tassa oqaatsinik oqimaaqatigiissaarineq Mininnguaq Kleistip suleqatigiissitami toqqarneqarfimmini aamma atortussaavaa.

Washingtonimi ataatsimiinnerup kingunerisaanik suleqatigiissitamik nunanit pingasunit peqataaffigineqartumik pilersitsisoqartoq saqqummiunneqarpoq. Mininnguaq Kleist nunatsinnit sinniisuuvoq, Nunanut allanut ministereqarfimmiillu ministereqarfiup pisortaa, Jeppe Tranholm-Mikkelsen Danmark sinnerlugu isumaqatiginninniartuulluni. Amerikamiut tungaanniit Amerikami nunanut allanut ministereqarfimmit counselor (siunnersuisoq aaqq.) Mike Needham peqataavoq.

Suleqatigiissitami Donald Trumpip Kalaallit Nunaannik kissaateqarnerminik oqaaseqarnerata kingunerisaanik nunat pingasut akornanni politikkikkut pisunut pitsaanerpaamik aaqqiissutissarsiortussami ataatsimiinnerit marluk pereerput.

Angulli nunarput sinnerlugu isumaqatiginninniartoq kinaana? KNR-ip apeqqut tamanna paasisaqarfigilluarniarlugu inuit assigiinngitsut Mininnguaq Kleistimut qanittut oqaloqatigai. Oqaloqatigineqartut arlallit kinaassutsiminnik isertuusserusupput. Naalakkersuisoqarfiullu pisortaa qanimut paasisaqarfigilerniarlugu tamanna akueraarput.

Meeraanerminiilli malinnaalersoq

Vivian Motzfeldtip Mininnguaq Kleist sanileritillugu suleqatini misilittagaqarluartoq ilisarilluakkanilu peqatigaa. Taakku suleqatigiinnerat ukiorpassuit matuma siorna aallartippoq.

Ukiut 19-it kingumut qiviarutta taakku marluullutik sanileriipput. Taamani Siumut sinnerlugu marluullutik qinigassanngortipput.

Arlaannaalli qinigaanngilaq, Vivian Motzfeldtillu politikkikkut suliaqarnini ingerlatiinnaraa Mininnguaq Kleistip nunap nunanut allanut attaveqartarneranut tunngasut suliaqarfigilerpai.

Taanna politikkikkut apeqqutit tamanut ammasumik oqaaseqarfigisarnagit atorfilittut ullumikkut misilittagaqarluarpoq. Pineqartoq malinnilluartutut aamma sinniisutut atuuffeqarnermini nukissaqarluartutut nassuiaatigineqarpoq.

Mininnguaq Kleistip nunatsinni sinniisutut atuuffeqarnera aamma eqqumiigisassaanngilaq. Taannami nunap allanut attaveqartartuusimasup – Kaj Kleistip ukiorpassuarni ilaatigut Kalaallit Nunaanni Namminersornerullutik Oqartussani pisortaasimasup erneraa.

Mininnguaq Kleist naalakkersuisup Vivian Motzfeldtip sanianiippoq. Taassuma akiani nunanut allanut ministeri Lars Løkke Rasmussen issiavoq. Assi © : Oscar Scott Carl/ Sermitsiaq

Mininnguaq Kleist allanut attaveqartarnermik suliaqalerami kinguliaa isiginngitsuusaaruminaappoq, taannami 'Kaj Kleistip erneratut' ilisimaneqarpoq. Namminersorlutik Oqartussani pisortaq, Jørgen T. Hammeken-Holm Mininnguaq Kleistimik ukiorpassuarni ilisarisimannittoq oqarpoq.

Kaj Kleistilli ernera nammineq aqqutiminik siuariartupallappoq, namminerlu sutigut tamatigut piginnaaneqalerluni. Allanullu attaveqartartuunini qularnanngitsumik ilisarnaatigigaa, Jørgen T. Hammeken-Holm oqarpoq.

- Mininnguaq sakkortuumik paasititsiniartartuunngilaq. Taanna tusarnaarluartarpoq, tunngavilersuutillu sakkumisut atortarlugit, taanna oqarpoq, nangillunilu:

- Illarumatuujuvoq, qungujulasuullunilu. Qinngasaarineq nuannaraa aammali qinngasaarneqarnissaminik inissaqartitsisuulluni.

Nukissaqarluartoq

Mininnguaq Kleistillu illarneq ilisarnaatigilluarpaa. Tamanna nukiisa pingaarnersaata ilaattut aamma nassuiaatigineqarpoq: illarumatunera taanna pissutsinik qanorluunniit ikkaluartunik oqinnerulersitsisinnaavoq.

Aamma Washingtonimi, misigissutsit tamarmik ilungersunartumiikkaluartut illarnissamut aamma inissaqartitsiviuvoq.

Tamatuma saniatigut allanut attaveqartarnera uani aamma ersarilluarpoq. Inuppassuarnik oqaloqateqariartoqattaarpoq, aamma kalaallit sinniisuisa aamma danskit Amerikamiut illoqarfiisa pingaarnersaannut inunnik amerlanerungaatsiartunik aallartitsisinnaasut akornanni ataqatigiissaarisutut inissisimarpasilluni.

Mininnguaq Kleistip akisussaaffeqangaatsiarsimanissaa qularutissaanngilaq.

Akisussaaffilli tamanna sungiusimalluarpaa. Taannami akisussaaffimmik tigusilluni suliumatuusoq, naalakkersuisut siulittaasorisimasaat, Lars-Emil Johansen oqarpoq.

Naak Lars-Emil Johansenip ilinniakkaminik naammasseqqammersumik, Mininnguaq Kleistimik Siumup Folketingimi allattaatut atorfinitsitsineranit ukiut 20-t qaangiukkaluartut taassuma taanna eqqaamalluarpaa.

Mininnguaq Kleist Aarhus Universitetimi filosofimi kandidatitut taamani naammasseqqammersuuvoq inuusuttuuvoq nukissaqarluartuullunilu, Lars-Emil Johansen oqarpoq.

- Suliumatoorujussuuvoq, peqatikkuminarlunilu suliaminik peqqissaartuuvoq.

Namminersorneq pillugu inatsimmik allaatiginneqataasoq

Mininnguaq Kleistip Savalimmiormiu Sjúrður Skaale  Folketingimi taamaniatorfeqartoq – folketingimut ullumikkut  ilaasortaasoq peqatigalugu nunat namminersortut akornanni isumaqatigiissutit (free association) assigiinngitsut ilaatigut nunasiaataasimasuniittut misissoriartorlugit New Yorkimukarput.

Uanilu Naalagaaffiit Peqatigiit ataanni inuit assigiinngitsut aaqqiissuussineq tamanna pillugu oqaloqatigaat. Tamatuma kingorna "The Right to National Self-Determination"-imik taaguuteqartumut atuaganngortinneqarpoq.

- Taassuma (Mininnguaq aaqq.) Kalaallit Nunaat kalaallillu Naalagaaffiit Peqatigiit ataanni namminersortutut akuerineqarnissaat kissaatigilluinnaraa, Sjúrður Skaalep eqqaamaniarpaa.

Savalimmiormiut folketingimut ilaasortaatitaata Mininnguaq Kleist pimoorussisutut anguniakkamillu toraagaqarluartutut aamma nassuiaatigaa.

- Suliniuteqartorujussuusarpoq, assersuutigalugu danskit tusagassiuutaatigut kalaallit pillugit nikanarsaasumik oqaaseqartoqaraangat naqqiissuteqartarpoq. Kalaallit Nunaat pillugu oqallinnermi peqataangaatsiarpoq, Sjúrður Skaale oqarpoq.

Mininnguaq Kleist Washingtonimi. Assi © : Andrew Thomas - Cnp/CNP/Ritzau Scanpix

Free associationimik periutsinik erseqqissaaneq Namminersorneq pillugu inatsisip Kalaallit Nunaannut suliarineqarnerani kingorna atorneqartoq, Lars-Emil Johansen oqarpoq.

- Mininnguaq Namminersorneq pillugu inatsisip naammassineqarneranik pingaarnertut allaatiginnittut ilagaat.

Taanna inatsit tunngaviusussaq pillugu isumaqatigiissitami kingorna aamma peqataavoq, taamaalillunilu siunissami inatsisissap qanoq iluseqarnissaa aamma peqataaffigalugu.

Ilungersoqqaartinnani tunniutiinnarneq ajortoq

Naalli sulisimanerani allassimasut amerlagaluartut Mininnguaq Kleistip inuunerani sulinerinnaanngilaq. Taanna ukiorpassuarni sulorarnermik unammisarpoq, nunanullu allanut aamma unammisartuusimalluni.

Nuummi sulorarnerup silarsuaani inuit taanna inussiarnersutut, sungiusariartorluartartutut aamma ilungersoqqaartinnanilu tunniutiinnarneq ajortutut nassuiaatigaat. Ajorsaraangamilu tamanna akuerilluartarpaa.

Tamannalu suliassaminut iluaqutigilluarsinnaavaa. Suleqataatalu Jørgen Hammeken-Holmip atuuffimmut eqqortuunera qularutiginngilaa.

- Taassuma siuttuunera toqqissisimaffigilluinnarpara. Kalaallit, danskit Amerikamiullu pillugit nunanut allanut tunngasut ilisimalluinnarpai, maannakkullu pissutsinut naleqarluinnarpoq, taanna oqarpoq.

KNR-ip Mininnguaq Kleist apersorniarsarigaluarpaa, taannali apersorneqarumanngilaq.