Podcast: Kalaallit Nunaanni nappaatit kingornutakkat ilisimatusartoqarneratigut katsorsaruminarnerulersinnaasut
Kalaallit sananeqaataannik misissuineq maannamut aatsaat taama annertutigisoq, ilisimatusartut nakorsallu nunatsinneersut Danmarkimeersullu naammasseqqammerpaat.
Kalaallit 6.000-t kingornussisaataasa misissorneqarnerat, inuiaqatigiit sananeqaataasa qanoq ittuunerannik takussutissaqalersitsivoq.
Københavns Universitetimi Biologisk Institutimi ilisimatuup Anders Albrechtsenip oqarnera naapertorlugu, misissuineq peqqinnissaqarfimmut periarfissanik nutaarluinnarnik ammaassaaq.
- Sananeqaatinik aallaaveqartumik nappaatit suussusersiniaraanni innuttaasut kingornussisaataat ilisimaarereeraanni iluaqutaalluarsinnaavoq. Paasisatta peqqinnissaqarfimmit atorneqarsinnaalernissaat sulissutigaarput, taamaaliornitsigut nappaatit suussusersinissaat katsorsarnissaallu ajornannginnerulersissavarput, Anders Albrechtsen oqarpoq.
Inuit immikkuullarissut
Naggueqatigiit inuit Issittumi avinngarusimaqalutik ukiuni tuusintilikkaani inuupput. Tamanna peqqutigalugu kalaallit ilarpassui nunarsuarmioqatigiinnit allanit allaanerungaatsiartumik DNA-qarput.
Tamanna kalaallit sananeqaataasa allanngorartut Europamiunut asiamiunullu sanilliullugit ikinnerunerannik kinguneqarpoq. Taakku allanngorartut innuttaasorpassuarni takussaapput. Suullu nappaataasarnerannut sunniuteqarpoq.
- Nappaatit ilaat naggueqatigiinni inunni takussaarpiartanngillat, soorlu nuammik kinertittoorujussuartarneq aammillu kinertitsiuminaanneq. Nappaatilli ataasiakkaat takussaasorujussuupput. Soorlu diabeteserneq, tassa sukkorneq, aamma uummatip taqaasigut nappaatit, Anders Albrechtsen oqarpoq.
Misilittakkat iluaqutaasut
Diabetes MODY nunarsuarmioqatigiinni qaqutigoortuuvoq, inuilli akornanni nalinginnaasuulluni. Nappaatip allanngorarnera kalaallit kingornussisaataasa misissorneratigut paasineqarpoq.
Nakorsiaq MODY-mik nappaateqarnersoq paasiniaraanni aaversinnerinnakkut paasineqarsinnaalernikuuvoq, pilertortumillu aamma eqqortumik katsorsarneqarsinnaalerluni.
- MODY innuttaasut ilarpassuisa kingornuttaraat nalunnginnatsigu suussusersipallasinnaavarput, ingerlaannarlu eqqortumik katsorsarlugu. Siornatigulli taamaanngilaq, Nuummi Inuunerissaavik Stenomi immikkoortortami peqqissaasoq, Jytte Lindskov Jacobsen oqarpoq.
Ilisimatusarneq uisitsisoq paasisaqarfiginerorusukkukku immikkoortoq nutaaq sananeqaatit pillugit sammisaqarfiusoq ”Inuit DNA-vat immikkuullarissoq” tusarnaarsinnaavat, taanna aallakaatitassianut nangeqattaartunut ”Nunarsuup avannaanit ilisimasat”-nut ilaavoq.
KNR Podcast: Nunarsuup avannaanit ilisimasat - Inuit DNA-at immikkuullarissoq
Carlsbergfondet aallakaatitassianik tapiisuuvoq, tusarnaagassiallu kalaallisut danskisullu suliaapput.
