Qarsoq Høegh-Dam: Danmarkip meeqqanik inissiinermi pisoqarsimanngitsutut pissuseqarnini ingerlatiinnarsinnaanngilaa

Keira Kronvoldip panianik pinngitsaaliissummik inissiinermut suliaq, eqqartuussivimmi suliarineqaqqammersoq, Naleraq sinnerlugu Folketingimut ilaasortap qisuariarfigaa.
Qarsoq Høegh-Dam Folketingimi. Assi © : Mads Claus Rasmussen/Ritzau Scanpix
maajip 10-at 2026 09:50
Nutserisoq Erninnguaq Reimer

Vestre Landsretip Keira Kronvoldip panianik 2024-mi pinngitsaaliissummik arsaarinnissimanermut tunngasumi aalajangiineranut, Naleraq sinnerlugu Folketingimut ilaasortaq Qarsoq Høegh-Dam maanna qisuariarpoq.

Keira Kronvoldip erninerata kingorna nalunaaquttap akunneri marluk qaangiutereersullu, Thisted Kommunip pania pinngitsaaliissummik ukiup aappaa affaata matuma siornaarsaarinnissutigaa.

- Anaanaq kalaaleq aaqqissuussaanermut, pisinnaatitaaffiinik, oqaasiinik kulturianillu ataqqinninngitsumut sorsuuteqarsimasoq, eqqartuussivimmilu maanna suliap kimeerullunilu uppernassusaarunneratigut, tamanna Danmarkimut oqaluttuarisaanermi allannguutaasussaallunilu avaqqunneqarsinnaanngitsoq Naleraq sinnerlugu Folketingimut ilaasortap tusagassiuutinut nalunaarummi oqaatigaa.

Keira Kronvoldip panianik pinngitsaaliissummik arsaarinninneq tarnip pissusaanik misiliinernik, kalaallinik ilaqutariinnik sullissinermi isornartorsiorneqangaartunik tunngaveqarnera pissutigalugu, suliaq nuna tamakkerlugu nunaniillu tamalaani tusagassiuutinit qanimut malinnaavigineqarpoq.

Misilitsissutaasartut danskit kulturiannut oqaasiinullu naleqqussagaammata, kalaallinik ilaqutariinnik sullissinermi atorneqarnerat ajornerpaamik kinguneqarluni tunngavissaqanngitsumik arsaarinninnermik kinguneqarsinnaasoq arlalinnit mianersoqqussutigineqarpoq. 

Vestre Landsretimi suliami tallimanngornermi aalajangiisoqarpoq. Tassanilu misissuinerit pinngitsaaliissummik arsaarinninnermut tunngavigineqartut pisoqalivallaarsimanerinik eqqartuussivik naliliivoq.

Misissuinerit ingerlanneqartut kalaallit angajoqqaat oqaluttuarisaanerannik kingoqqiffiannillu mianerinninnissamik piumasaqaatinut naapertuutinngitsut, Vestre Landsretip aamma nalilerpaa.

- Danmarkip susoqarsimanngitsutut ingerlaannarsinnaannginnera, aaqqissuussaanerup kukkussuteqarnera tamannalu itisilerlugu paasineqarlunilu iliuuseqarfigineqartariaqartoq, Qarsoq Høegh-Damip oqaatigaa.

'Aalassannartoq'

Danskit aaqqissuussaaneranni  suliap taassuma ajornartorsiutaanerujussuunerata ersersikkaa, Qarsoq Høegh-Damip oqaatigaa.

- Kalaallit ilaqutariippassuit tatigineqannginnermik, isummanik pigiliutiinnakkanik aaqqissuussaanermillu pisinnaatitaaffinnik ataqqinninngitsumik misigisaqartarsimanerat, taamaattoqartillugulu danskit oqartussaasuisa kalaallit meerartaannik suli arsaarinnittarnerat, Qarsoq Høegh-Damip aalassannartutut taavaa.

Kalaallit meerartaannik Danmarkimi pinngitsaaliissummik arsaarinnilluni inissiisarnerit Kalaallit Nunaata Danmarkillu akornanni pissutsinut atatillugu oqaluttuarisaanermi " kapitalitut taartutut" oqaatigineqarsinnaasoq Qarsoq Høegh-Dam isumaqarpoq.

- Kiera Kronvoldip kisimiinnissaa ilimananngilaq. Taamaammat kalaallinut ilaqutariinnut tunngasut suliassat allat aamma misissorneqartariaqarput. Danmarki akisussaaffimmit qimaasinnaajunnaarpoq. Aaqqissuussaanerup tamarmi aallaqqaataaniit allanngortinneqartariaqarpoq, Qarsoq Høegh-Dam nalunaarummi oqarpoq.

Danmarkimi naalakkersuisut peqatigalugit tamanna oqaloqatigiissutigineqassaaq

 Danmarkimi inatsit nutaaq siorna maajimi atuutilerpoq, tamatumalu kingunerisaanik kalaallit meerartaannik pinngitsaaliissummik inissiisarnerit VISO-mi immikkut ilisimasalinnit, kalaallit kulturiannik oqaasiilu pillugit immikkut ilisimasalinnit, suliareqqinneqartarnissaat qulakkeerneqarpoq.

Peqatigisaanillu kalaallit meerartaannik pinngitsaaliissummik inissiiniarnerni maanna pisuni siunissamilu pisussani, tarnip pissusianik misilitsittarnernut isornartorsiorneqartunut taarsiullugit, immikkut ilisimasallit akuliutinneqartassapput.

ANGAJOQQAAT KALAALLIT MEERARTAASA ALLAMUT INISSINNEQARATARSINNAANERANNIK DANMARKIMI KOMMUNIT NALILEERIAASIISA ISORNARTORSIORNEQARNERAT NAATSUMIK

  • Ilaqutariit kalaallit Danmarkimiittut meerartaat allamut inissitat ilaqutariit qallunaat meerartaasa allamut inissitaasut tallimariaatigaat, VIVE (Det Nationale Forsknings- og Analysecenter for Velfærd i Danmark) nalunaarusiamini 2022-meersumi allappoq.
  • Danmarkimi kommunit isumaginnittoqarfiini kalaallit meerartaasa allammut inissinneqaratarsinnaanerannik suliat kalaallit kulturiannik oqaasiinillu eqqarsaatiginninnani suliaasut taamaannerallu kalaallit angajoqqaat paatsoorneqarnerannik taakkualu pigiliutiinnakkanik isumaqarfigineqarnerannik kinguneqarsinnaasut, VIVE-p nalunaarusiamini 2023-meersumi allappoq.
  • Kalaallit angajoqqaat meeraasa allamut inissinneqaratarsinnaanerannik Danmarkimi kommunit angajoqqaat piginnaasaannik nalileeriaasii (FKU) aamma isornartorsiorneqarput. Nalileeriaatsit taakkua nunani killerneersut kulturiannut ileqquinullu naleqqussaagaanerat isornartorsiorneqarnerinut tunngavilersuutigineqarpoq.
  • Inatsit naammagittaalliuutigisaat maajip aallaqqaataani 2025-mi atuutilerpoq, kalaallit meerartaannik angerlarsimaffiup avataanut inissiinerni suliani, kalaallit oqaasiinik kulturiannillu immikkut ilisimasalimmit, immikkoortortaqarfimmit immikkut ittumit VISO-meersumit suliarineqartartussanngorlugit qallunaat kommunii pisussanngortinneqarput. Taakku FKU-mik isornartorsiorneqartunik taarsiisuussapput.
  • Tamatumunnga ilanngullugu FKU atorlugu angerlarsimaffiup avataanut inissiinerit suli ingerlanneqartut immikkoortup misissuiffigissavai.

 Suliassanik 47-nik misissugassanik VISO ukiup ataatsip ingerlanerani tigusaqarsimavoq. Taakku naatsorsuutigineqartunit ikinnerungaatsiarput. Suliassat 315-it ukiup aappaata avillugu ingerlanerani misissorneqassasut, aallarniutaasumik suliassat naatsorsuutigineqarsimagaluarput.

Suliassat 16-it maannamut naammassineqarsimapput. Taakkunannga 14-it misiliisarnerit kukkusumik nalilerneqarsimanngitsut VISO naliliivoq.

Misiliisarnerit tunngavigalugit inissiinerit, suliassat marluk eqqarsaatigalugit, qularnartumik tunngaveqartut VISO naliliivoq. Tamanna immikkoortortaqarfiup sapaatip-akunnerani kingullermi KNR-imut ilisimatitsissutigaa.

- Inuit ataasiakkaat oqaluttuaat arlallit tusaareerlugit aamma kattuffiit mianersoqqussuteqartut takuagut. Susoqartoruna suliassat 16-iinnaat suliarineqarsimammata? Tamatumunnga suna pissutaanersoq misissorluarneqartariaqarpoq. Taama pisoqarnera aarlerinartoq, Qarsoq Høegh-Dam KNR-imut taama oqarpoq.

IA-meersoq Naaja H. Nathanielsen kisitsisit saqqummiunneqartut pillugit aamma qisuariarpoq:

- Suliassanik suliareqqiinerit amerlanngitsutut isikkoqarput, taamaattumik danskit naalakkersuisortaavi inissippata tamatumunnga suna peqqutaanersoq misissussavarput, Naaja H. Nathanielsen oqarpoq.