Mette Frederiksenip Kalaallit Nunaat saammaateqatigiinnissamut isumalioqatigiissitalioqatiginissaa ammarpaa
Danskit ministeriunerata Mette Frederiksenip nunarput peqatigalugu saammaateqatigiinnissamut isumalioqatigiissitamik pilersitsinissaq taperserpaa.
Taassuma tamanna nalunaarusiat nutaat marluk tallimanngornermi saqqummiunneqarnerisa kingorna tusagassiuutinut nalunaarummi allappaa.
Naalakkersuisut siulittaasuata, Jens-Frederik Nielsenip (D) aamma inatsisit atuutsinneqarnerannut naalakkersuisup, Mariane Paviasen Jensenip (IA) Danmarkip nunarput saammaateqatigiinnissamut suliaqaqatigisariaqaraa tusagassiortunik tallimanngornermi katersortitsinermi oqaatigaat.
Ministeriunerup tamanna aamma taperserpaa.
- Saammaateqatigiinnissamut isumalioqatigiissitap ataatsimut oqaluttuarisaanitsinni, pisimasunut nuanniitsunut qiviarnissatsinnut tamatumalu nassatarisimasaanik anniaatinik isornartorsiortumik isummernissatsinnut nassuerutiginninnissatsinnullu periarfississavaatigut.
- Tamatuma oqaluttuarisaanitsinni pisimasunik nuanniitsunik paasisimasaqalersissavaatigut, taamatullu saammaateqatigiinnissamut aqqutissiuulluta. Suliaqarneq eqqarsaatigilluakkamik aallartikkutsigu siunissami suleqatigiinnissatsinnut ataatsimut aqqutissiuussisinnaavugut, tassanilu tunngaviit pingasut toqqammavigalugit, tassa: Tatigeqatigiinneq. Ataqqinninneq. Naligiinneq, Mette Frederiksen tusagassiuutinut nalunaarummi oqarpoq.
Danskit naalakkersuisuisa nunarput peqatigalugu saammaateqatigiinnissamut isumalioqatigiissitalioqatigisinnaaneranut periarfissaq naalakkersuisoqatigiit tunngavianni juunimi aamma oqaatigaat.
Pisuutitsiniarluni tikkuartuisoqanngitsoq
Folketingimut ilaasortap, Inuit Ataqatigiinneersup, Naaja H. Nathanielsenip saammaateqatigiinnissamik suliaqarnissaq aamma taperserpaa.
Taanna inatsisit atuutsinneqarneranut naalakkersuisuunermini nalunaarusianik suliaqarnermik aallartitseqataavoq
- Pisimasuni susoqarsimaneranik paasisaqarnissarput pisariaqartissimavarput. Paasissutissanik tamanik qaqitsinissaq pingaarnerpaasimavoq, taakkulu maanna pigilerpagut.
- Pisuutitsiniarnermut tunngassuteqanngilaq. Oqaluttuarisaanermi nalaassimasatsinnik paasinninnissarput nunatsinni nammineq ingerlataraarput, taanna oqarpoq.
Niviarsiaqqat arnallu kalaallit spiralilersorneqarsimanerat inuit pisinnaatitaaffiinik unioqqutitsinerusoq nalunaarusianit qulakkeerneqarmat, ilisimasat nutaat pissutigalugit tamatuma pingaaruteqarnera, taassuma ilanngullugu oqaatigaa.
- Pisinnaatitaaffinnik unioqqutitsisoqarsimanerata nipituumik oqaatigineqarnissaa pisariaqartissimavarput. Tamanna maanna allassimasuutigilerparput apeqquserneqaqqissinnaanngilarlu.
Naaja H. Nathanielsenip saammaateqatigiinnissamut suliaqarnissarmut piffissaq siornatigornit maanna naleqqunnerusoraa.
Nunatta saammaateqatigiinnissamut isumalioqatigiissitaqarnissaa 2013-imili kissaatigaa. Taamani danskit naalakkersuisuisa tamanna itigartitsissutigaat.
Ministeriunerusimasup, Helle Thorning-Schmidtip Danmarkip saammaateqatigiittoqarnissaa pisariaqartinngikkaa taamani tunngavilersuutigaa.
Tamanna nunatta saammaateqatigiinnissamut nammineq isumalioqatigiissitaliorneranik kinguneqarpoq.
- Siusinnerusukkut tassani inissisimareerpugut, pisimasullu qaangernissaanut tamanna pisariaqarsoralutigu.
- Tamatuma suliarinissaa siusinnerusukkut ajornakusoorneruvoq, danskillu tungaanniit suliat taakku paasiuminaassusaat innarliinerillu nassuerutigineqarsimanatik, Naaja H. Nathanielsen oqarpoq.
Pissutsit ullumikkut allaasut, taassuma ilanngullugu oqaatigaa.
Tamanna Folketingimi inatsisip, arnanut spiralilersuinermi eqqugaasimasunut taarsiissuteqarnissamik periarfissiisussap amerlanerussuteqartunit akuersissutigineqarnerani ilaatigut ersarippoq.
- Danskit naalakkersuisuisa pissutsit ajornakusoortut isummerfiginissaat immaqa piareersimaffigineruaat, Naaja H. Nathanielsen oqarpoq.
Nalunaarusiaq ataasiinnaanani marluusut
Nalunaarusiani nutaani marlunni spiralilersuinermi inuit pisinnaatitaaffiini suut unioqqutinneqarsimanersut aamma kalaallit niviarsiaqqat arnallu akuersiteqqaarnagit 1960-ikkuniit spiralilersorneqarnerat inuiannik nungusaanerunersoq misissuiffigineqarpoq.
Naalakkersuisut nalunaarusiamik ataasiinnarmik tigusaqaratik marlunnik tigusaqarnerat immikkut ilisimasallit akornanni suliaqarnermi isumaqatigiinngitsoqarneranik pissuteqarpoq.
Tamanna immikkut ilisimasallit marluk eqqartuussissuserisup, Jonas Christoffersenip aamma ilisimatusartup, Jensine Nedergaardip nammineq nalunaarusiaminnik tunniussinerannik kinguneqarpoq.
Taakku inuiannik nungusaasoqarsimannginnerarpaat.
Nalunaarusiap aappaani immikkut ilisimasallit Dalee Sambo Doroughip aamma Miriam Cullenip suliarisaanni apeqqut ajornakusoortinneqarpoq, tamannalu eqqartuussivimmit taamaallaat aalajangerneqarsinnaanerarneqarluni.
Naalakkersuisut Dorough Cullensillu nalunaarusiaat tunngavigigaat tusagassiortunik katersortitsinermi saqqummiunneqarpoq.
Tamanna Christoffersenip Nedergaardillu immikkut ilisimasalinnit allanit marlunnit nalunaarusiaata naliliiffigineqarnerata isornartorsiorneqarneranik ilaatigut pissuteqarpoq. Nalunaarusiap suliakkiissutigineqartunik naammassinnissimannginnera ilaatigut isornartorsiorneqarpoq.
Dorough Cullenillu nalunaarusiaminni akuersissuteqanngitsunik spiralilersuinermi inuit pisinnaatitaaffii aamma nunat inoqqaavisa pisinnaatitaaffii arlallit unioqqutinneqarsimasut nalilerpaat.
Taakku nammineq aamma ilaqutariittut inuuneqarnissamut, naalliutsitaanani nakkarsagaanermillu iliuuseqarfigineqarnani inuuneqarnissamut kiisalu assigiinngisitsiffigineqarani inuuneqarnissamut pisinnaatitaaffinnut ilaatigut tunngassuteqarput.
Inuannik nungusaanermut apeqqut
Spiralilersuinermi inuit pisinnaatitaaffii aamma inatsisinut tunngasut Naaja H. Nathanielsenip oqarnera naapertorlugu danskit naalakkersuisuisa suliamut atatillugu oqaluttuarisaanermik qulaajaanermi taakkuninnga samminninnissamik itigartitsinerisa kingorna qaqinneqarput.
Naalakkersuisut siornaak siulittaasorisaata, Múte B. Egedep (IA) Danmark spiralilersuinermi inuiannik nungusaasimasoq DR-imit apersorneqarnermini aalajangersumik oqaatigaa.
Tusagassiortunilli tallimanngornermi katersortitsisoqarnerani taama ersaritsigisumik oqaaseqartoqanngilaq.
Mariane Paviasen Jensenip inuit inuiannik nungusaanermut apeqqummut tunngatillugu namminneerlutik nalunaarusiamik atuaanissaat innersuutigaa.
- Naalakkersuisut sinnerlugit inuiannik nungusaasoqarnersoq oqaatigisinnaanngilara. Tamanna suliaqaqqinnissatsinni oqaluuserisinnaavarput.
Naaja H. Nathanielsenip oqarnera naapertorlugu naalakkersuisuusimasut pisinnaatitaaffinnik unioqqutitsisoqarsimaneranik pasitsaassaqarnissamut tunngavissaqarsimasut nalunaarusiani takutinneqarpoq.
Taassuma inuiannik nungusaaneq pillugu isumaqatigiissummi aalajangersagaq innersuussutigaa, tassani inuiaqatigiinnik aalajangersimasunik, inuiannik, naggueqatigiinnik imaluunniit upperisarsiortunik ataatsimoortunik meerartaarsinnaatitsinnginnermik siunertaqartumik iliuuseqarnermik pinngitsoortitsinissaq pineqarpoq.
- Taakku (Dorough aamma Cullenip aaqq.) danskit naalagaaffiata isumaqatigiissut naapertorlugu tamanna (spiralilersuinermik suliaqarneq aaqq.) pinngitsoortittariaqarsimagaluaraa misissuiffigilluarsimasariaqaraluaraalu inerniliissutigaat.
- Taamaammat spiralilersuinermik suliaqarneq pisinnaatitaaffinnik arlalinnik unioqqutitsiffiuvoq, tamannalu maanna uppernarsarneqarpoq, taanna oqarpoq.
