Meeravissianngortinneqarsimasut sisamat danskit naalagaaffiat eqqartuussisunut sassaqquaat

Inuit sisamat nunatsinnit qularnartumik tunngaveqartumik meeravissianngortinneqarsimasut eqqartuussisunut sassaqqussuteqarnissamut allagaq naalagaaffimmut ukiut marluk matuma siorna nassiuppaat. Suliaq eqqartuussivimmi maanna suliarineqartussanngorsinnaavoq.

Allattoq Ann-Sophie Greve Møller

juunip 12-at 2026 15:30

Nutserisoq Connie Fontain

Inuit sisamat kalaallinit naggueqartut naalagaaffimmit taarsiiffigineqarnissartik ukiuni marlunni piumasaqaatigaat.

Taarsiissuteqartoqarnissaanik piumasaqaateqartut angajoqqaaminnit qularnartumik tunngaveqartumik meeravissianngortinneqarnerminni inuttut pisinnaatitaaffitik unioqqutinneqarsimanerarlugit naalagaaffimmit immikkut 250.000 koruuninik taarsiissuteqartoqarnissaa piumasaqaatigaat.

Meeravissianngortitsinerit 1950-ikkunnit ukiullu tulliuttut qulikkaat ingerlaneranni pipput.

Eqqartuussisunut sassaqqusissut nunatta inuiattut 2024-mi juunip 21-anni ullorsiorneranni nassiunneqarpoq.

Naalagaaffiup piumasaqaat ukiup ataatsip matuma siorna itigartitsissutigaa. Suliaq eqqartuussivimmi maanna suliarineqartussanngorsinnaavoq.

Meeravissianngortinneqarsimasut sisamat naalagaaffik eqqartuussisunut juunip qulingiluaani sassaqquaat. Ingerlatitseqqinnissamik aalajangiisartut suliaq tunngaviusumik pingaaruteqartoq paasissutissiinerata kingorna tamanna pivoq. Meeravissianngortinneqarsimasut taamaalillutik suliap nunap eqqartuussisuuneqarfianit suliarineqarsinnaanissaa qinnutigalugu eqqartuussivikkoortitsisinnaapput.

Meeravissianngortinneqarsimasut sisamat ilaat, Margrete Johansen oqarpoq.

- Piunitta akuerineqarnerata isigaara. Tassami meeravissianngortinneqarnitsinni oqaluttuassartaqannginnitsnnik nassataqarpoq. Taamaammat aalajangiisartut suliamik ingerlatsisinnaanitsinnik akuersissuteqarnera uagut pilluta suliatsinnik akuersinertut isigaara, taanna oqarpoq.

Meeravissianngortinneqarsimasut suliaannik ingerlatsisut, Pramming Advokaterit ingerlatitseqqinnissamik aalajangiisartunit nalunaaruteqartoqarnera uppernarsarpaat.

Utaqqineq sivisusoq

75-inik ukiulik, Margrete Johansen danskinit aappariinnit nunatsinni sulisimasunit 1951-imi meeravissiartaarineqarpoq. Taassumalu aappariit Danmarkimut nuunnerata kingorna kalaallisut kulturini oqaatsinilu annaavai. Oqaluttoq tamanna KNR-ip siusinnerusukkut aallaaseraa.

Taassuma inersimasunngornermini ilaqutavini nassaarigamigit annivia danskit meeravissianngortitsinissamut pappiaraataannik pinngitsaalineqarluni atsiortinneqarsimasoq oqaluttuunneqarpoq.

Danmarkimi 1979 sioqqullugu meeravissiartaarnerit

Kalaallit Nunaanni meeravissiartaarluni ileqqutoqqat qangaaniilli ingerlanneqartarput ilaqutariit iluanni meeqqanik 'tunissutitut' imaluunniit meerarsiartaatut.

Taama iluserlugu periaaseq taaneqartarpoq 'ammasumik meeravissiartaarneq', meeraq angajoqqaajusullu ilisimammassuk, akuttunngitsumillu iminnut attaveqatigiittarlutik.

Danskit meeravissiartaarnermut 1923-mi inatsisaat 'matoqqasumik meeravissiartaarneq'-mik tunngaveqartoq Kalaallit Nunaannut atuutilersinneqarpoq, tassanilu angajoqqaajusut meeqqallu akornanni attaveqarnerit pisinnaatitaaffiillu atorunnaarsinneqarput.

Meeravissiartaarnermut danskit 1976-mi inatsisaat nutaaq Kalaallit Nunaannut atuutilersinneqarpoq. Allanut meeravissiartaartitsineq sukaterneqarpoq Kalaallillu Nunaanni 'matoqqasumik meeravissiartaartitsinerit' sapinngisamik ikinnerpaanngortinneqarlutik.

Kalaallit Nunaanniit nunap avataanut 1970-ikkut naanerannit meeravissiartaartitsineq atorneeruttutut isigineqarsinnaavoq.

Kalaallit Nunaanni meeravissiartaarneq pillugu inatsit kingullermik 2010-mi allanngortinneqarpoq, ullumikkut meeravissiartaarnernut assigiinngitsunik pingasunik imaqarluni: ilaqutariit iluanni meeravissiartaarneq, meerarsiartaarneq aamma allanut meeravissiartaartitsineq. Meravissiartaarnerit siullit marluk nalinginnaanerpaapput.

Tigusiffiit: "Slægtskab og køn i grønlandske bysamfund - følelser af forbundethed", 2010 aamma Naalagaaffiup Nunatsinni sinniisoqarfia aamma Adoptionssamrådet-imit paasissutissat.

Allisiguk

Taamaammat naalagaaffimmit taarsiissuteqartoqarnissaanik ukiuni marlunni piumasaqaateqarpoq.

Ingerlatitseqqinnissamut aalajangiisartut eqqartuussivimmi sulianik nunap eqqartuussisuuneqarfiani eqqartuussiviillu qullersaanni suliarineqarsinnaanersoq aalajangiiffigisarpaat.

Akeqanngitsumik eqqartuussivilersuinissamut akuersissuteqarfigineqaraanni eqqartuussissuserisunut allanullu aningaasartuutit inuinnaat eqqartuussivitsigoortitsiniarneranut ilaasut nammineq akilerneqarneq ajorput.

- Ukiuni marlunni utaqqineq sivisulluinnarpoq, suliallu eqqartuussivitsigoortinnissaanut suli sivisunissaa naatsorsuutigaarput, Margrete Johansen oqarpoq.

Eqqartuussivimmi suliap qaqugu aallartinneqarnissaa suli ullulerneqanngilaq.

Utoqqatsertoqarsinnaasoq

Meeravissianngortinneqarsimasut eqqartuussivimmut suliassanngortitsisinnaanissaat danskit naalakkersuisoqatigiivisa tunngavissaata saqqummiunneqarnerata aqaguani nalunaarutigineqarpoq.

Tassani danskit naalakkersuisuisa meeravissianngortinneqarsimasunut aamma inatsisitigut ataataqanngitsunut pisortatigoortumik utoqqatsertoqassanersoq aalajangiiffigissagaat allassimavoq.

'Inatsisitigut ataataqanngitsut' tassaapput uersakkat ataatami kinaanerannik uppernarsaasinnaatitaanngitsut.

Suliat taakku immikkut nalunaarusiorlugit 2026-p naanerani paasissutissiissutigineqassapput, danskillu naalakkersuisuisa taakku tunngavigalugit aalajangiissuteqassallutik.

Meeravissianngortinneqarsimasut inatsisitigullu ataataqanngitsut danskit naalakkersuisuisa tunngavissaanni eqqaaneqartut

Danskit naalakkersuisuisa nunatsinnilu naalakkersuisut Kalaallit nunaata Danmarkillu akornanni atassuteqarnermi qulaajaaneq ingerlanneqartoq aaqqissuunniarpaat, taamaalilluni inatsisitigut ataataqanngitsut meeravissianngortinneqarsimasullu pillugit immikkut ittumik 2026-p naanerani nalunaarusiaqassalluni.
Danskit naalakkersuisuisa inatsisitigut ataataqanngitsut aamma meeravissianngortinneqarsimasut ersarissarneqarnissaat nassuerutigineqarnissaallu pisariaqartoq nassuerutigaat, pisortatigoortumillu utoqqatsertoqassanersoq aalajangiiffiginiarlugu.
Danskit naalakkersuisuisa nunatsinnilu naalakkersuisut oqaluttuarisaanermik tamakkiisumik qulaajaaneq pillugu malitseqartitsiniarput. Uanilu saammaateqatigiinnissamut isumalioqatigiissitamik pilersitsisoqarsinnaanera ilaatigut eqqaaneqarluni.
Naalakkersuisut aamma danskit naalakkersuisuisa oqaluttuarisaanermik qulaajaaneq maanna suliarineqartoq 2022-mi isumaqatigiissutigaat.

Allisiguk

Margrete Johansenip eqqartuussisunut sassaqqussuteqarneq naalakkersuisoqatigiilersut tunngavissaata saqqummiunneqarnerata aqaguani nalunaarutigineqarnera ‘maluginiagassaalluinnarnerarpaa’.

- Naalaagaaffiup suliat uku tamarmik uninngaannartut sooq naammassipallannginnerai paasisinnaanngilara. Tamanna uagutsinnut suliamut aamma sulianut allanut eqqartuussivinni init akornanni ingerlaartunut tunngassuteqarpoq, taanna spiralilersuineq pillugu suliaq aamma inatsisitigut ataataqanngitsut pillugit suliaq innersuussutigalugit oqarpoq.

Aamma atuarukDanskit naalakkersuisuinit arlalinnik utoqqatsertoqarsinnaassasoq

Inatsisitigut ataataqanngitsut 26-t inuttut pisinnaatitaaffitik unioqqutinneqarsimanerarlugit Danmarkimit taarsiissuteqartoqarnissaanik 2022-mi juunimi piumasaqaateqarput.

Naalagaaffiup piumasaqaat itigartitsissutigaa, suliat taamaammat eqqartuussivinni maanna suliarineqartussanngorluni. Eqqartuussivimmi suliap oktobarip 28-anni aallartinneqartussanngortinneqarpoq.

Arnat 143-t piumassuserinngisaminnik spiralilersorneqarsimasut naalagaaffik eqqartuussisunut sassaqqunikuuaat.

Danskit naalakkersuisuisa peqqinnissaqarfiup danskinit akisussaaffigineqarnerani kalaallit arnat piumassuserinngisaminnik spiralilerneqarsimasut aamma naartunaveersaammik Depo Proveramik kapineqarsimasut taarsiissuteqarfigineqartussanngortut siorna decembarimi nalunaarutigaat.

Illit isummat pingaartittaqaarput. Nutaarsiassaq pillugu isorisat nersualaarinerillu uani tikilluaqquagut.