Ilisimatusartoq: Kalaallit Nunaata nunarsuarmi inissisimanini aningaasarsiutigisinnaavaa

Kalaallit Nunaat siornatigut EF-usumit maanna EU-mik taaneqartartumit 1985-mi aninermi kingorna aningaarsiorfissarsiorpoq imminut napatittumik aningaasarsiornissaq anguniarlugu. Maanna EU-mik suleqateqarneq annertuseqqippoq siunissamilu minnerulernavianngitsoq, nunani tamalaani pissutsini ilisimatusartoq naliliivoq.

EU-kommission siunnersuuteqarpoq Kalaallit Nunaannut tapiissutit marloriaatinngorlugit piffissami 2028-miit 2034-mut 4 milliarder koruuninngortinneqassasut. Kinguninngualu statsminister Mette Frederiksen nalunaarpoq naalagaafffiup ataatsimoortumik tapiissutaasa 4,1 milliarder koruuniusut qaavisigut 1,6 milliarder koruuninik Danmark aningaasaleeqqinniartoq.

Savalimmiormiutut anguniagaqarneq

Maannakkut Savalimmiunut naalagaaffiup tapiissutai ikilisarneqarput Savalimmiormiut kissaateqarnerat naapertorlugu illuanilli Kalaallit Nunaannut tapiissutit amerliartorput. Imaassinnaavoq tamanna namminersulernermi anguniakkamut naapertuuteqqissaanngitsoq.

- Oqartoqarsinnaavormi 2009-mi namminersornermut inatsimmi Savalimmiormiut eqqarsartaasaannut assigusumik anguniagaqartoqartoq tassalu naalagaaffiup tapiissutai amerliartorunnaassasut ajornanngippallu aatsitassarsiornermiit isertitat amerlissasut naalagaaffiup tapiissutai ikilisarneqarniassammata, nunat tamalaat pillugit Danmarkimi ilisimatusarfimmi DIIS-mi ilisimatusartoq Ulrik Pram Gad KNR-mut oqarpoq.

Taassuma ilisimatusarfigaa naalagaaffeqatigiinnerup ineriartornera aammalu nunasiaataasimanerup kingorna kalaallit qallunaallu attaveqatigiinnerat.

- Kalaallit Nunaanniliuna aningaasarsiornerulerneq pinngitsoq illuanilli nunami isorartoorujussuarmi innuttaasunik sullissinerup qaffasitsinniarnerani aningaasartuutit amerliartorlutik, Ulrik Pram Gad oqarpoq.

Ikinngutitoqqat uterfigaat

Taamaattumik Kalaallit Nunaanniit nunat assigiinngitsut attavigineqartarput aningaarsiornerup siuariaatigisinnaasaanut aningaasaliisussarsiorneq ujartorlugu. EU-miillu milliardilikkaanik aningaasaleerusunneq soqutigalugu Ulrik Pram Gadip malinnaaffigaa sunik kinguneqarumaarnera pinerullugu. Imaassinnaavormi Nunatta nunarsuarmi inissisimanera aningaarsiutaalersinnaasoq.

- Tamannarpiaq soqutiginarluinnarpoq. Kalaallit Nunaat pilerinaatilimmi inissisimavoq, Ulrik Pram Gad oqarpoq, Kalaallit Nunaataalu nunarsuarmi qeqertat annersaannut aningaaliisussarsiornera kingumut qiviarfigalugu.

- 2009-p kingorna aatsitassarsiornermi attaveqaasersuinermilu Kinamiut aningaasaliiteriarneqarput. Tamannali kinguneqanngilaq.

- Taava piffissami sivisuumi USA sammineqarpoq. Tamannali aamma annertunerusumik pissarsiffiunngilaq.

- Kaajallaareernermi ikinngutitoqqat EU-meersut uterfigineqarput neriuutigineqarluni taakku tapiissuteqarlutillu aningaasaliissuteqarnerulissasut. Aamma akuersaarneqarpoq Danmarkip tapeeqataanissaa naak tamanna aningaasarsiornikkut attaviit annerulernerannik kinguneqanngikkaluartoq, Ulrik Pram Gad oqarpoq.

Aamma ilimanarpoq Eup soqutiginninnerata annikilliartunnginnissaa.

- Tamannami EU-miit aamma Naalakkersuisuniit neriuutaavoq, aningaasaliinerulerneq pingaartumik aatsitassarsiornermi qaquguungaluarnersoq imminut napatittumik aningaasarsiorfeqalernissamut aqqutaassasoq neriuutigineqarmat. Tamanna piffissami sivisuumi suliniutaasussaavoq suliniutit suuneri aatsitassarsiornerlu taamatut aallartisartarmata, Ulrik Pram Gad oqarpoq.

Inatsisartut ukiaanerani aamma oqaluuserissavaat EU-mut ilaasortanngornerup pitsaaqutigisinnaasai ajoqutigisinnaasaalu.  Tamanna pissaaq Demokraatit sinnerlugit Inatsisartuni ilaasortaq Justus Hansen oqaluuserisassamik siunnersuuteqartoralugu. Pilersaarutaavoq sammisaq taanna oktoberip qulingat siullermeerlugu oqaluuserineqassasoq.