USA-p Issittumi ilisimatusarneq pisortatigoortumik paasissutissanik katersuiniarneq avaqqunniarsaralugu politikkikkut sakkussatut atortalersimavaa.

Tusarfiit arlallit KNR-imut taama oqarput.

Ingammik angut ataaseq USA-p præsidentianut Donald Trumpimut qanittoq uissuummissutigineqarpoq. Taama oqaluttuarpoq Rasmus Sinding Søndergaard, Danmarkimi Institut for Internationale Studierimi Amerikamiut nunanut allanut politikkiannik ilisimatusartoq.

Tom Dans, ’Trumpip nunatsinniittuutaatut’ siornatigut taaneqartartoq, United States Arctic Research Commission - USARC-imi – siulittaasunngorpoq.

- Taamatullu eqqarsaatigineqarsinnaavoq, USA-p peqatigiiffik taamaattoq inissisimaffimminik attaveqaatiminillu nukittorsaaniarnermut atorsinnaagaa, Rasmus Sinding Søndergaard oqarpoq.

Rasmus Sinding Søndergaard, Danmarkimi Institut for Internationale Studierimi Amerikamiut nunanut allanut politikkiannik ilisimatusarpoq. Taassuma Tom Dansip Issittumi ilisimatusarnermi inissisimaffini præsidentip namminerlu Kalaallit Nunaannik tiguaaniarnerani atorsinnaagaa oqaluttuaraa. Assi © : Dansk Institut for Internationale Studier, Diis

DR Kalaallit Nunaanni Amerikamiut sunniiniartartut kinaassutsiminnik isertuussisut pingasut, politiit paasiniaasartuinit nakkutigineqartut, pillugit siorna allaaserisaqarpoq.

New York Times-illu nutaarsiassiinera naapertorlugu taakkua ilagaat Tom Dans.

- Tom Dans taamatorpiaq inissinneqarmat, taassuma taamatut suliniuteqarnermini taamatut inissisimanini aamma atorsinnaagaa isiginngitsuusaaruminaappoq, tassami Tom Dans piffissami sivisuumi tamatuminnga suliaqarsimavoq, Rasmus Sinding Søndergaard oqarpoq.

- Isumaqarpunga Tom Dansip Kalaallit Nunaannik arlaatigut aqutsiumalluni anguniakkaminillu siuarsaaniarnini pissutigiinnarlugu tassani inissisimasoq.

Ilisimatusartut akornanni sunniiniartoq

Politikenimi allaaserisami maajimi saqqummiunneqartumi, Aarhus Universitetimi immap uumasuinik ilisimatuup Peter Teglberg Madsenip Kalaallit Nunaata eqqaani arferit pillugit ilisimatusarnermut tunngatillugu USA-mik suleqateqarnissani itigartissimagaa allaaserineqarpoq.

Arferit attaveqatigeeriaasianik ilisimatusarneq isumakuluutissaarpalunngikkaluartoq,  ilisimatusarnermi marloqiusamik atuinermut assersuutissaalluarpoq.

Ilisimatuut hydrofoni atorlugu arferit nipaat immiussinnaavaat. Nipinilli allanik soorlu aqqartartut atomimik sakkussiaatillit nipaannik immiussisinnaapput.

- Kalaallit Nunaata Danmarkillu isumannaatsuunissaat eqqarsaatigalugu, USA-mik suleqateqarnerup, siornatigut uloriananngitsutut isigineqartartup, Trumpip anguniagaanut atatillugu atornerlunneqarsinnaanerata eqqarsaatiginissaa maanna nassuerutigisariaqarparput, Rasmus Sinding Søndergaard oqarpoq.

Tusagassiuut The New Yorkerip nutaarsiassiinera naapertorlugu, Tom Dans 2018-imili eqimattanut isertortunut Donald Trumpimit pilersinneqartunut Kalaallit Nunaata tiguarnissaanik siunertalinnut ilaasortaasimavoq.

Suliniaqatigiiffik taanna Greenland Policy Coordination Committee-mik taaguuteqarpoq.

- Taamaattumik USARC-ip suna maanna siunertarineraa apeqqutigineqartariaqarpoq. Taassuma tassani inissisimanera Kalaallit Nunaannik arlaatigut aqutsilernissamik siunertaanut aqqutissiuinertut taamaallaat isigaara.

Tom Dansip Issittumi ilisimatusarnermut tunngatillugu inissisimaffittaava Rasmus Sinding Søndergaardip aamma tupigusuutigaa.

- USARC-imi pisortaq taamatut aalajangiisinnaanngilaq, tamannali pingaaruteqarpallaanngilaq. Kikkut Trumpimut tusartitaqarsinnaanerat taamaalillutillu kikkut aaqqissuussaanerup avataani aalajangiisinnaanersut apeqqutaavoq.

KNR-ip Tom Dans USARC-imi inissisimaffia pillugu paasisaqarumalluni oqaaseqartikkumallugulu saaffigaa. Taannali akinngilaq.

Pisortatigoortumik attaveqaatit avaqqullugit

Rasmus Sinding Søndergaard isumaqarpoq USA Kalaallit Nunaat pillugu ilisimasaqalerumalluni, suliniutinik isumakuluutissaavallaarpasinngitsunik, allamut tunngasut eqqarsaatigalugit apeqquserneqarsinnaanngitsunik tapersersuinermigut suleqatit pisortallu avaqqullugit maannakkut periuuseqartoq.

- Piffissami sivisuumi misigisimasagut The New Yorker-illu allaaserisaa tunngavigalugit, USA-p Kalaallit Nunaat pillugu sapinngisamik sutigut tamatigut ilisimasaqalerniarsarinera qularutissaanngilaq.

- Namminersortunik Trumpimut qanimut attaveqartunik ikiorteqarluni tamanna pivoq.

Tom Dansip J.D. Vance Sisimiunut Qimussersuarmullu siorna qaaqqujumallugu Jørgen Boassen suleqatigaa. Tom Dansip Amerikamiut sakkutuuisa qulimiguuliutaat qamutinik tassani assartuisussanngortinniarsarai. Taamaaliornikkut USA-p sakkutuuisa qulimiguuliutaat Kalaallit Nunaanni uissuummissutigineqarnatik sungiusarsinnaapput.  Assi © : Tom Dans profil på X.

Danskit nunanut allanut ministeriat Lars Løkke Rasmussen (Moderaterne) DR-imi radiokkut aallakaatitassiamut P1 Morgen på DR-imut oqarpoq, USA-mi naalakkersuisut pisortatigoortumik attaveqaatit aqqutiginagit allatut aalajangiisartut.

- Aaqqissuusaanerup saniatigut USA-mi aalajangiisarneq allaaneruvoq, inuit præsidentip peqatigisartagai tusarnaarneqartarput taamaalillutillu sunniuteqartarlutik.

PET ilisimatusartunullu siunnersuineq

- USARC nalinginnaasumik maluginiarneqartuunngilaq, Rasmus Sinding Søndergaard oqaluttuarpoq.

- Paasissutissanik katersuiniarnerit tamakkua ilaatigut ilisimatusarnikkut suleqatigiinneq aqqutigalugu ingerlanneqartut takoreeratsigit, tamakkua Amerikamiut paasissutissanik katersinissaannut Amerikamiullu sunniiniarneranni iluaqutaasinnaasutut aamma isigisariaqarpagut.

Ilisimatuut peqatigiiffiata naalagaaffinnit soorlu Ruslandimit, Kinamit Iranimiillu ilisimatusartunik suleqateqarnerup ulorianartorsiortitsinertut isigineqarnera allaaseraa.

Marianne Holmer, Danmarkimi Ilisimatusarnermut politikkimut ataatsimiititaliami siulittaasuuvoq Videnskabernes Selskabimilu ilaasortaalluni. Taassuma isumalluarpallaarnissamut piffissaanngitsoq oqaluttuaraa. Politikkikkut atorfilittatut toqqakkat ilisimatuussutsikkut aaqqissuussinermi, siornatigut kalluunnaveersaarfiusimasumi, allanngortiterisaleraluttuinnarnerat takusinnaavaa. Assi © : Videnskabernes Selskab

Danmarkimi universitetini isumannaallisaanermut tunngatillugu malittarisassat, sorsunnersuup nillertup nalaanut naleqqiullugu sukannernerulersimanerat tassani eqqaaneqarpoq. 

Rasmus Sinding Søndergaardip politiit isertortumik paasiniaasartuisa PET-ip USA-mik suleqateqarnissaq pillugu maannakkut aamma siunnersuisalernerat oqaluttuaraa.

- Assinganillu maannakkut Trumpip aqutsineranut atatillugu Kalaallit Nunaannullu tunngasuni eqqarsaatiginneqqaartoqartariaqarpoq, tamannalu PET-p aamma eqqumaffigaat.

- Kalaallit Nunaata Danmarkillu isumannaatsuunissaat eqqarsaatigalugu USA-mik suleqateqarnerup, siornatigut uloriananngitsutut isigineqarsimagaluartup, Trumpip anguniagaanut atatillugu atornerlunneqarsinnaanera eqqarsaatigineqaqqissaartariaqartoq  maanna nassuerutigisariaqarparput.

Rasmus Sinding Søndergaardip ilisimatuut qanoq iliornerannut eqqartuussiniannginnini oqaluttuaraa. Aammattaaq USA-mut angalanissamut neqeroorfigineqarnerit, USA-p pisortatigoortumik akuerisaanik, itigartitsisimanini ilisimatitsissutigaa.

- Tassani sulinera ajornartorsiutaalersinnaammat akuerisinnaanngilara.

- Isumaqarpunga ilisimatoorpassuit iliuuserisatik ajornartorsiutaasinnaanersut maannakkut imminut aperisut.