Timit paniinnarnikut Uunartumeersut misissuiffigineqaqqittut

Kujataani qerrut akornanni qangattani ilivittoqqat immikkuullarilluinnartut ipput. Taakku timit paniinnarnikut ilivitoqqallu paasisaqarfigineruniarlugit ilisimatusartut maanna misissuipput.

Allattoq Radioafdelingen/KNR Radio

septembarip 25-at 2026 14:05

Kujataani Uunartup qeqertaani taseq kissartoq inunnit ukiuni hunnorujulikkuutaani kajungerineqarluni ornigarneqartuartarpoq.

Qeqertalli kujataatungikannianiittut qerrorsuit nunani tamalaaneersunit itsarnisarsiuunit ilisimatusartunillu soqutiginnittunit ukiuni kingullerni orninneqartarput.

Qerrortuunimi ujararujussuit akornanniipput ilivittoqaat immikkuullarilluinnartut, inuit Thulekulturip nalaani inuusimasut ilerri. Tassaniipputtaaq neqinut toqqorsiviusimasut qimatulivittut atorneqarsimasut.

- Tamaani sumiiffimmi ilerrit qimatuliviillu katillugit 250-it tungaanut nassaarinikuuagut. Manna immikkuullarilluinnarpoq, Danmarkimi Nationalmuseetimi aamma Nunatta Atuagaateqarfiani Allagaateqarfianilu itsarnisarsiooq ilisimatusartuunerlu, Christian Koch Madsen oqarpoq.

Asasat iliverneqartarnerat

Itsarnisarsiuut Uunartumiittut ilagaat Poul Baltzer Heide, taanna Museum Odensemut attuumassuteqarpoq aamma nunap qanoq innera immikkut sammisaralugu itsarnisarsiuujulluni.

Taassuma soqutigisaasa ilagaat inuit ukiut ingerlaneranni nunamik qanoq atuisarsimanerat. Ilivitoqqallu eqqarsaatigalugit sumi inissisimanerat ilusaallu pingaaruteqartarsimapput.

- Isumassuerpaluttumik pilluni ilisisoqarsimasoq takuneqarsinnaavoq, tassa toqusortatik asanninneqarfigisimasarlugit, Poul Baltzer Heide oqarpoq.

Ilivitoqqat Uunartumiittut nunatta sinnerani qangarsuaq inuit iliveeriaasiannit nalunnginneqartunit allaanerussuteqaqaat.

Timit paniinnarnikut nunatsinneersut USA-liaanneqarnikut naatsumik

Inuup inuiaqatigiillu pissusiinik ilinniagartooq Amerikamiu Martin Luther timinik paniinnarnikunik 15-inik Uunartumi 1929-mi nassaartuuvoq. Timit nassaani kingorna USA-liaappai.
Timit paniinnarnikut taakkua USA-mi ilisimatusarfiit ilaanni Havard Universitymiittuutigineqaramik ilisimatusaataasimapput.
Timit taakkua qangarnisaarpiarnersut suli ilisimaneqanngilaq, 1600-kkunninngaanneersuussangatinneqarlutilli.
Timit paniinnarnikut nassaat inuisa pigisimasaannik aamma ilaqarput. Nassaallu taakkua qanga arfanniat Europameersut pigisimasaannik ilaqanngillat, taamaammat timit taakkua nunasiaataalinnginnitsinneersuussangatinneqarput.
Timit taakkua nunatsinnit pigineqaqqilernissaat, Nunatta Katersugaasiviata ukiuni kingullerni sulissutigereerlugu iluatsippaa.
Taamaammat timit paniinnarnikut taakkua timinik paniinnarnikunik allanik dinosaurillu saarnginik nunatsinneersuusunik toqqortaateqareertuusumi Københavns Universitetimiittumi toqusut timaannik ilisimatusarfimmiittuutigineqarallassapput.

Allisiguk

Taakku ilaat ujararujussuit ataanni isumannaatsumiissimapput. Allat qerrut akornanni qangattaniipput. Ilivitoqarlu ataaseq ujararujussuup ataani ilorpasissorujussuarmiippoq, immamullu isikkiveqarani.

Inuimmi ilivitoqaat immamut isikkivilimmiikkajuttarnerat ilisarnaataasaraluarpoq.

Toqusimasunillu assigiinngitsumik iliveeriaaseqartoqarsimasoq, Poul Baltzer Heide oqarpoq.

- Inuit upperisartik aallaavigalugu assigiinngitsumik periuseqartarsimapput, toqusimasullu tamarmik assigiimmik iliverneqartuaannarsimanngitsut malunnarpoq, taanna oqarpoq.

Uunartumi misissuilluni suliniut Augustinus Fondenimit taperneqarsimasoq ateqarpoq Angerlartunnguit, 2025-miillu 2027-ip tungaanut ingerlassalluni.

Uunartumi timit paniinnarnikut pillugit aamma ilisimatusartut misissuillutik sulinerat podcastimi nangeqattaartumi ”Nunarsuup avannaanit ilisimasat”-ni paasisaqarfiginerusinnaavat, taakkuttaaq KNR.gl-imiipput KNR Radiokkullu allakaatinneqartarlutik. Immikkoortoq siulleq ateqarpoq ”Timit paniinnarnikut Uunartumeersut (1:2)”.

Aallakaatitassiat kalaallisut danskisullu suliaasarput, taakkununngalu aningaasaliisuuvoq Carlsbergfondet.

Illit isummat pingaartittaqaarput. Nutaarsiassaq pillugu isorisat nersualaarinerillu uani tikilluaqquagut.