Naaja H. Nathanielsenip danskit akisussaaffii nunatsinnut aningaasaliissutiniikkunnaarsinniarai

Folketingimut ilaasortap IA-meersup danskit akisussaaffigisai suliniutillu Atlantikup avannaanut aningaasaliissutinit aningaasalerneqartussat erseqqissumik immikkoortinneqarnissaat, danskit aningaasanut isumaqatiginninniarnissaat sioqqullugu kissaatigaa.

Allattoq Ann-Sophie Greve Møller

oktobarip 02-at 2026 07:33

Nutserisoq Connie Fontain

Aningaasartuutit suut danskit aningaasanut inatsisaanni Atlantikup avannaanut aningaasaliissutit aqqutigalugit akilerneqartassappat?

Folketingimut ilaasortaq, Inuit Ataqatigiinneersoq, Naaja H. Nathanielsen aningaasanut inatsisip isumaqatiginninniutigineqarnissaanut apeqquteqarpoq.

Taassuma atlantikup avannaanit qinikkat sisamat isumaqatiginninniutigisartagaannut sinaakkutit allanngortinneqarnissaat kissaatigaa, taamaalilluni suliassaqarfiit danskit naalaagaaffiata suli akisussaaffigisai aningaasanut inatsit ataatsimoortoq aqqutigalugu aningaasalersorneqarnerulissallutik.

Kalaallit Savalimmiormiullu folketingimut ilaasortaatitaasa aningaasaliissutit ataatsimoortut. Tassa Atlantikup avannaanut aningaasaliissutit isumaqatiginninniutigisarpaat.

Isumaqatiginninniarnerit Folketingip sapaatip akunnerata tulliani ammaanersiornerata kingorna aallartinnissaat naatsorsuutigineqarpoq.

- Suliassat danskit naalagaaffiata akisussaaffigisai aningaasanut inatsimmi ataatsimoortumi kivinneqartariaqarput. Suliniutit ilaat Atlantikup avannaanut aningaasaliissutit aqqutigalugit ileqquusumik aamma aningaasalersorneqartarsimapput, Naaja H. Nathanielsen oqarpoq.

Taassuma aningaasanut ministeri Peter Hummelgaard (Socialdemokratiet) tamanna pillugu oqaloqatigigaa.

- Nammineq akisussaaffigisanut aningaasartuutit namminneq (danskit naalakkersuisuisa aaqq.) akilertassagaat qinnutigaarput, taanna nangippoq.

Isumaqatiginninniarnermut sinaakkutit allanngortikkusukkai

Atlantikup avannaanut 30 millionit koruunit ukiumut ukiuni kingullerni immikkoortinneqartarput. Aningaasat taakku ukiunut sisamanut 120 millionit koruuniupput.

Aningaasanulli inatsimmi oqaluttuarisaanermi aatsaat taama annertutigisumik siorna immikkoortitsisoqarpoq. Tassa danskit naalakkersuisuisa nunatsinnilu naalakkersuisut akornanni sinaakkutissatut 2029-mut isumaqatigiissummi 1,6 milliardit koruunit immikkoortinneqarput.

Aamma atuarukNaalakkersuisut Danmarkimut isumaqatigiissut milliardilikkaanik nalilik nutarteraat

Naaja H. Nathanielsenip oqarnera naapertorlugu Atlantikup avannaanut aningaasaliissutit ileqqoq malinnagu akit allanngoriartornerannut ingerlaavartumik nalimmassartariaqarput.

- Aningaasaliissutinut tamanut procentialunnik ilasisoqartarnera nalinginnaalluinnarpoq, tamatuma Atlantikup avannaanut aningaasaliissutinut aamma atuutsinneqarnissaa qinnutigissavarput. Akit qaffakkiartuinnarput, taanna oqarpoq.

Taassuma suliniutit Danmarkimi kalaallinut tunngasut Atlantikup avannaanut aningaasaliissutinut aqqutigalugit aningaasalersorneqartariaqanngissorai.

- Tapersersueqataalluinnarusuppunga, suliniutinillu taakkununnga tunngasunik aamma pingaaruteqarluinnartoqarpoq. Kisianni tunngaviusumik innuttaasut taakku Danmarkimi najugaqarput, taamaammat aningaasanut inatsit alla aqqutigalugu isumagineqartariaqarput.

- Danskit akisussaaffigisaani siuariartortoqarnissaa imaluunniit Atlantikup avannaanit suut ukkatarineragut qanoq isumaqatiginnginniarnernitsinnik tunngaveqassanngillat. Tamanna naapertuutinngilaq, pissutigalugu pisariaqartitat piviusut pisariaqartinneqarput, Naaja H. Nathanielsen oqarpoq.

Politikerip IA-meersup isumaqatiginninniarnissaminut suut pingaarnersiorniarnerlugit suli saqqummiukkusunngilai.

Folketingimut ilaasortaasimasut isornartorsiuisut

Folketingimut ilaasortaasimasut, Aaja Chemnitz aamma Aki-Matilda Høegh-Dam (N) Atlantikup avannaanut aningaasaliissutinik atuisarneq aamma isumaqatiginninniarnermi sinaakkutit siusinnerusukkut aamma isornartorsiorpaat.

Chemnitzip aningaasaliissutit Danmarkip nunatsinni akisussaaffigisaani ingerlatsinermi suliassanut atorneqaratik suliniutinut nutaanut atorneqarnerusariaqartut ujartornikuuaa.

Høegh-Damip atlantikup avannaanit qinikkat aningaasaliissutit killeqartuinnaat pillugit isumaqatiginninniartarnerat danskillu nunatsinni akisussaaffigisaat allat pillugit isumaqatiginninniartannginnerat isornartorsiornikuuaa.

Naalakkersuisut siulittaasuata, Jens-Frederik Nielsenip (D) aamma ministeriunerup, Mette Frederiksenip killiliussatut isumaqatigiissut siorna atsiugaata saniatigut danskit naalakkersuisui nunatsinni inatsineqarnermut 2030-p tungaanut 850 millionit koruuninik immikkoortitsipput.

EU-p Danmarkillu 2025-mi 2026-milu isumaqatigiissuteqarfigineri

2025

Issittoq pillugu isumaqatigiissummi siullermi 14,6 milliardit koruunit januaarip 27-anni isumaqatigiissutigineqarput. Nakkutilliinermi atugassanik alapernaarsuutinik pingasunik nutaanik umiarsuarsinermut marlunnillu dronesinermut aningaasat atorneqassapput.

850 millionit koruuninik isumaqatigiissuteqartoqartoq aggustip 18-ianni saqqummersinneqarpoq. Aningaasat isertitsivinnut nutaanut, politeeqarnerulernissamut nunatsinnilu eqqartuussiveqarfimmut pitsanngorsaataassapput.

Ilinniartitaanermut, mingutsitsinngitsumik siuariartornermut, silap pissusianut aatsitassarsiornermullu 2028-miit 2034-mut tapinik marloriaatinngortitsiniarluni Europakommissioni septembarip pingajuanni nalunaaruteqarpoq. Isumaqatigiissutip qanorpiaq isikkoqarnissaa pillugu nunarput suli isumaqatiginninniarpoq. Europa-Parlamentip missingersuutit tamatuma kingorna akuersissutigisussaavai.

Naalakkersuisut danskit naalakkersuisuilu 1,6 milliardit koruuninik ukiunut 2026-miit 2029-mut septembarip 16-ianni tunngaviusumik isumaqatigiissusiorput. Aningaasat Ittoqqortoormiini mittarfissamut, Qaqortumi umiarsualivimmut kiisalu Danmarkimi kalaallit napparsimmavissuarni uninngasarnerinut atorneqassapput.

Isumaqatigiissutip immikkoortuata aappaani 27,4 milliardit koruunit oktobarip qulinganni isumaqatigiissutigineqarput. Aningaasat sakkutuut umiarsuaannut tulattarfiliornermut kiisalu Issittumi Sakkutooqarfimmi nutaamik allaffeqarfittaarnissamut, immap naqqatigut kabelimut nutaamut, timmisartunut aqqartartunut alapernaarsuutit umiarsuarnut missinnaasunut, issittumilu umiarsuit alapernaarsuutinut allanut marlunnut atorneqassapput.

2026

Naalakkersuisut kalaallinut Danmarkimi peqqissarnissamik innersuunneqartunut Danmarkip aningaasartuutinik ataavartumik akiliisalernissaa pillugu septembarip pingajuanni isumaqatigiissuteqarfigaat, tamannalu ukiumut 185 millionit koruuninik naleqarpoq.

Naalakkersuisut EU-llu 200 millionit euronik, 1,5 milliardit koruuninik naleqartoq, aningaasaliinissamut isumaqatigiissut septembarip arfineq aappaanni atsiorpaat. Aningaasat internetip attaviginnerulernissaanut ilaatigut atorneqarput. Naalakkersuisut EU-lu suliniutit assigiinngitsut pillugit aningaasallu sumut atorneqarnissaannut tunngatillugu attaveqatigiittuarput. Inuunermi atugarissaarnerulernissaq, aningaasaqarnerulernissaq inuussutissarsiornerillu assigiinngissitaarnerulernissaat siunertarineqarpoq.

Naak Naaja H. Nathanielsenip Danmarkip nunatsinnut aningaasanik immikkoortitsinerunera nuannaarutigigaluarlugu aningaasat kingusinaartumik immikkoortinneqartut aamma isumaqarpoq.

- Danskit Kalaallit Nunaanni akisussaaffigisaat ukiorpassuarni annikippallaartumik aningaasaliiffigineqartarput. Inatsiseqarnermut aningaasaliissuteqartoqarnera nuannerpoq, kisianni ukiuni arlalinni aningaasanik immikkoortitsisoqarnikuunnginneranut aamma tunngassuteqarpoq.

- Taamaammat aningaasanik pisariaqartinngisanik tunniussisoqariataanngilaq. Danmarkimiliuna qaffasissutsip assinganut aatsaat qaffaasoqartoq, taanna oqarpoq.

Illit isummat pingaartittaqaarput. Nutaarsiassaq pillugu isorisat nersualaarinerillu uani tikilluaqquagut.