Isiginnaartitsissusiaq nutaaq danskinik eqqarsalersitsisoq: “Nunasiaateqartutut ilinnut takugit”
Nipilersukkanik sakkortuunik tusarnaajutigalutik, inuit pingasut kiinarpalerlutik umiatsiamik sukkasuuliamik isiginnaartitsisarfimmi saliipput.
Kiinarpaat angutit kiinaattut, actionmanitut ittunik, nunatsinni misigisassarsiortutut isikkoqarput. Nunasiaateqartunut ilisarnaammik.
Isiginnaagassiaq Meet Yourself as a Colonizer (Nunasiaateqartutut ilinnut takugit, aaqq.) taama aallartippoq, taannalu Københavnimi Blaagaard Teaterimi isiginnaartitsissutigineqaleruttorpoq.
Isiginnaartitsissusiami Astrid Lindhardt ilitsersuisuuvoq, Mai Katsume isiginnaartitsivimmik ilusilersuisuuvoq Mathilde Hyttelilu qullilerisuulluni, taakkulu isiginnaartitsissusiortuupput Persona non gratamik taaguutillit.
Carmina Guldmann suleqatigalugu, Danmarkip nunatsinnik nunasiaateqarsimanera isiginnaagassiaraat. Carmina Guldmann kalaallinik danskinillu siuaasaqarpoq, nunasiaateqarsimanerlu pillugu ilaatigut inuit attaveqaqatigiittarfiini ukiuni arlalinni paasissutissiisarsimalluni.
Isiginnaagassiaq Nuummi paarlaateqatigiinnerup nalaani ukiut sisamat matuma siorna isumassarsiaraat.
- Danmarkip Kalaallit Nunaannik nunasiaateqarsimanerata ilisimasaqarfigivallaannginneranik tunngaveqarpoq tassanngaanniillu paasisaqarfiginerulersimallugu. Sooruna assersuutigalugu Sorsunnersuup Aappaa taama ilisimasaqarfigitigigipput, nunasiaateqarsimanerluunniit meeqqat atuarfianni ilinniartitsissutigineqarnikuunngitsoq?, Mai Katsume oqarpoq.
- Aallaqqaammut aaqqissuussamik, ilaatigut atuakkanik atuarluta misissuivugut. Taamannak misissuinitsinni inuttut qamuuna attuumassuteqartoq paasivarput. Nunasiaateqarsimaneq arlalippassuartigut suli sunniuteqartoq.
Quiasaarinerullunilu ilumoorsaarnerusoq
Isiginnaagassiap ingerlanerani angutip nipaa, actionmanip, nunatsinniinnermini paasisaminik oqaluttuarpoq.
Soorlu nunap Kalaallit Nunaannik ateqarnera, tassanilu danskit oqaasii atorneqartut.
Nunat akornanni pissutsinik ajornartorsiuteqarnermi ikiortaarusuppoq. Namminermi ikiuutinngikkuni kina ikiuutissagami, aperaaq.
- Pisariaqartinneqarpugut, tassa taamaappoq, isiginnaagassiap ingerlanerani højtalerikkut oqaatigineqaqattaarpoq.
Carmina Guldmannip nammineq kalaallisut danskisullu tunuliaqutaqarnermini misigisimasani aamma nunasiaataarnerup nalaanit pisut nuanniitsut: Spiralilersuisoqarnera, inatsisitigut ataataqanngitsut, orsugiannik piiaavik takussutissallu ullumikkumut suli sunniuteqartut oqaluttuarillattaavai. Ilaatigut Danmarkimi kalaallit meerartaannik pinngitsaaliissummik inissiinerit.
- Imminut danskisut isigissasunga peroriartorninni ilisimatinneqartarpoq. Imminut kalaallisut isigiguma kalaalivissuarnit nuannarineqarnaviarnanga ukiorpassuarni takorloortarpara, Garmina Guldmann isumaginninnermi perorsaasutut ilinnialeruttortoq oqarpoq.
Taanna nunasiaateqarnermi oqaluttuarisaaneq pillugu ukiualuit matuma siorna atuagaqartalerpoq, taassumalu oqaluttuarisaanerup ilisimasaqarfiginerunnginnera tupaallaatigaa.
Taamaammat tamanna inoqatinut attaveqaatikkut oqaluuserisalerpaa.
- Inuillu silarsuaat uannut ammarluni tikilluaqquneqarpunga. Peroriartorninni takorloorsimanngisaannakkannik attaveqaateqalerpunga, taanna oqarpoq.
Tamannak ingerlanera ilinnut qanoq ippa?
- Soorlu angerlarluni. Utoqqaat ilaannit: »Taamaalioravit kalaaliviuvutit«-mik ilaanni oqarfigineqarlunga misigisarpara. Tamanna naak danskiussasunga ilisimatinneqartarsimagaluarlunga angerlarsimasutut misigisimanissannut iluaqutigaara. Tassa nammineq ilisimanngisannik marluuninnut nassataqarsimavunga, taanna oqarpoq.
Imminut ilanngunneq
Isiginnaartitsissutip ilarujussua Astridip, Maiip Mathildellu paarlaateqatigiillutik ilinniarnerminni 'paasisaannit' kingornalu aqqusaarsimasaannit aallaaveqarpoq.
Taakku qanoq kukkussuteqarsimanerminnik oqaluttuarnissartik tunuarsimaarutiginngilaat.
- Ataasiarluta Nuummukarutta tuluttut oqalulluta danskit oqaasiinik atuisoqarneruneranik annikillisaaniarluta eqqarsarnikuuvugut. Ulluni siullerni taama iliorpugut, inummilli naapitatsinnit nunamut oqaatsitsinnik ilinniartitaasimasumukarluta oqaatsit pingajui atorlugit attaveqaqateqarniarnerput naapertuutinngitsoq oqarfigineqarpugut, Mathilde Hyttel oqarpoq.
- Ajunngitsumik iliuuseqarnissamik siunertaqarniaraluarpugut, kukkusuuvorli, taanna oqarpoq..
Tamatuma saniatigut isiginnaartitsissut danskit inuiaqatigiittut imminnut qanoq isiginerannut allanngueqataanissaa neriuutigaat.
Imminut qanoq isigineq taanna, taakku oqarnerat naapertorlugu nunasiaataanerup oqaluttuarisaanera pillugu naammattumik paasissutissiiffigineqarsimannginnermik aamma ilusilersugaavoq.
- Danskitut peroriartorninni ilisimasaqartuusugut, eqqarsaatiginnilluartuusugut, isornartorsiuisumik eqqarsarsinnaasugut ilinniarluarsimasugut takorloortarpara. Ajunngitsuuvugut. Kisianni taama isiginnittaaseqarneq uannut uagutsinnullu eqimattanut aserorsimasutut ippoq, Astrid Lindhardt oqarpoq.
- Suli oqaluttuarineqanngitsunut akerliusumik oqaluttuarneruvoq.
Tusarnaarneruneq
Isiginnaartitsissutissap ukiuni suliarineqarnerata nalaani nunarput Amerikamiut præsidentiata nunamik tiguaarusunnera pissutigalugu nutaarsiassani pingaarnerniittuarpoq.
Taamaammat isiginnaartitsissummi nunatta aatsaat taama soqutigineqartiginera aamma takutinneqarpoq.
Tamatumali aamma saniatigut danskit tusagassiorfiini oqallinneq malinnaaffigiuminaassinnaasoq, Carmina Guldmannip oqaatigaa.
- Allakkanik nuanninngitsunik ukiut ingerlanerini nassinneqartarpunga. Eskimo pillugu oqallinnerup suli aallartinnginnerani oqaatsimik 'eskimo'-mik atuineq pillugu allagaqarnikuunera ilaatigut pissutigalugu meme-liarineqarpunga. Ukiorpassuarnik akerlilersorneqarneq soqutiginnittoqannginneralu misigivakka. Taamaammat soqutiginnittoqangaatsialeriataarnera eqqarsartoqarsinnaasoq: Sunaana pineqartoq?
- Tamanna pillugu piffissami sivisuumi oqaluuserinninniarsimasugut amerlavugut, nipaalluinnartoqarlunilu. Nunasiaateqartorli alla pissaanermik Danmarkimit tigusiniarnerani tassanngaannartumik soqutiginnittorpassuaqalerpoq. Tamannali inuit pitsaanerpaamik pineqarnissaannik kissaateqarnermik tunngaveqarpa? Imaluunnit nammineq nunagisamulluunnit tunngatillugu misigissutsinik attuisoqarneranut tunngassuteqarpa? Carmina aperivoq.
Taakkununngalu sisamanut oqariartuut erseqqarippoq: Tusaaniarnerunissamut tunngassuteqarpoq.
- Isiginnaagassiap naanerani 'don't bring your values, bring your ears' (naleqartitatit nassarnagit siutitit nassakkit aaqq.) oqariartuutigaarput. Kalaallit Nunaat pillugu immikkut ilisimasalippassuit nutaat Deadline-imi tusarnaaginnarnagit pineqartut immaqa tusarnaarneqartariaqarput, Mathilde Hyttel oqarpoq.
Isiginnaartitsissut septembarip 30-ata tungaanut isiginnaartinneqassaaq.
