Arnat spiralilersinneqarsimasut taarsiiffigineqarsinnaalernissaannut inatsisissatut siunnersuut suliarineqartoq

Dansk Folkepartip spiralilersorneqarsimasunut tunngatillugu inatsisissatut siunnersuut Folketingimi ullormut oqaluuserisassaniimmat oqallinneq aallartippaat.

Allattoq Ann-Sophie Greve Møller

aggustip 14-at 2026 15:54

Nutserisoq Ivalu Thorleifsen, Medea Olsen, Connie Fontain

Arnat spiralilersorneqarsimasut taarsiiffigineqarsinnaalernissaannut inatsisissatut siunnersuut oqallisigineqangaatsiarpoq, tamanna Dansk Folkepartimi naalagaaffeqatigiinneq pillugu oqaaseqartartup Alex Ahrendtsenip oqaluttarfimmiinnerani pivoq.

Inatsisissatut siunnersuut Folketingimi ullumikkut siullermeerneqarpoq.

Alex Arendtsenip oqalugiarnermini, suliamut tunngatillugu kikkut tamarmik attortisimaneraraluarlugit, Danmarkimi naalakkersuisut naalagaaffiullu ajunngitsumik isumaqarlutik spiralilersuisimanermut suliamik aallartitsinerat piffissaalluarnerarpaa.

- Amerlasuut niviarsiaraapput inuusuttuaqqat. Amerlasuut ilaquttaminninngaanniit kannguttaatsuliorfigineqartarsimapput, naartutinneqarlutik taamaattumik isumaqarsimapput illersorlugit, Alex Ahrendtsen oqarpoq, nangillunilu:

- Ukumi innarliinerit marloriaammik innarliinerupput. Qanigisaninngaanniit innarligaanerit oqartussaniillu innarligaanerit. Tamannalu qamannga ajuusaarnartupilussuuvoq.

Tamanna Naaja H. Nathanielsenip (IA) Dansk Folkepartimeersumut akerliliineranik kinguneqarpoq.

- Sakkukillisaaneruallaaqaaq. Danskit naalagaaffianniit aaqqissuussamik kalaallit niviarsiarartaannut saassussineruvoq. Kalaallit niviarsiaqqat tamarmik ilaquttaminninngaanniit kannguttaatsuliorfigineqarsimannginnerat ersersinneqartariaqaraluarpoq.

Alex Ahrendtsen kalaallit arlallit tamanna nassuiaatigisimanerarpaat peqqinnissaqarfimmilu sulisut oqaloqatiginerisigut tamanna paasisimallugu akivoq:

- Kalaallit nassuiaataat arlallit tusarnikuuakka nakorsallu aammalu peqqissaasut Kalaallit Nunaanni sulisimasut oqaloqatigalugit. Taakkulu taamani susoqarsimaneranik oqaluttuuppaannga.

SPIRALILERSUISIMANEQ SUUA?

Kalaallit Nunaanni niviarsiaqqat arnallu 4.000-it sinneqartut 1960-ikkunni 70-ikkunnilu spiralilersorneqarput. Tamanna Kalaallit Nunaanni naartunaveersaatinik atuisitsinermi suleriaaserineqarsimasoq – allatut taallugu naartunaveersaatit - pillugu suliamut attuumassuteqanngitsunit piffissami 1960-imiit 1991-ip tungaanut pisimasut qulaajarneqarput. Niviarsiaqqat naartunaveersaaserneqartut ilai aqqaneq-marluinnarnik allaat ukioqarput.
Qulaajaaneq arnat 354-it misiginikuusatik pillugit oqaluttuarput, pisimasullu 488-it misissuiffigineqarlutik. Pisimasut amerlanerpaartaanni arnat akuersiteqqaarnagit spiralilersorneqarsimapput.
Nunarput Danmarkimi taamani amtiuvoq.
Qulaajaaneq naapertorlugu spiralilersuiniarneq ilaatigut danskit oqartussaasuisa inuiaqatigiit amerliartornerannut ernumanermut atassuteqarpoq, inuiaqatigiillu kalaallit amerliartornerannut killiliinissamik kissaateqarlutik.
DR-imit tusarnaagassiap ”Spiralkampagnen”-ip 2022-mi, qanoq kalaallit arnat arlallit akuersiteqqaarnagit spiralilersorneqarsimanerat pillugu saqqummiussinerata kingorna oqaluttuaq aallartipiloorpoq.
Arnat 143-t spiralilersuisimanermik suliaq pillugu danskit naalagaaffiat eqqartuussivimmut 2024-mi tunniuppaat. Inuit pisinnaatitaaffiinik unioqqutitsinermut taarseeqqusissutaat katillugit 43 millionit koruunit missaanniipput.
Aggustimi 2025-mi – qulaajaaneq saqqummiunneqanngitsiarnerani – qallunaat ministeriunerat Mette Frederiksen arnanut suliamut attuumassuteqartunut Danmark sinnerlugu utoqqatserpoq.
Tassunga atatillugu Naalakkersuisunut siulittaasoq Jens-Frederik Nielsen arnanut Danmarkimi peqqinnissaqarfik nunatsinnit 1992-imit akisussaaffigineqalerneraniit akuersiteqqaarnagit naartunaveersaaserneqarsimasunut utoqqatserpoq. Nunatta nakorsaaneqarfiata pisut 15-it ilisimasaqarfigaat.
Utoqqatserneq Nuummi septembarip 24-anni malunnartinneqarpoq.
Arnat akuersiteqqaarnagit naartunaveersaammik spiralilersorneqartut naartunaveersaammillu kapuummik Depo Proveramik kapineqartut danskit naalagaaffiannit ajunngitsorsiassaannik 300.000 koruunik tunineqassapput, peqqinnissaqarfik 1991-ip tungaanut danskit akisussaaffiginerata nalaani. Tamanna danskit naalakkersuisuisa decembarimi 2025-mi pisortatigoortumik saqqummiuppaat.

Allisiguk

Socialdemokratietip oqaaseqartartuata Flemming Møller Mortensenip, Dansk Folkeparti partiit akornanni kisiartaalluni sooq taarsiiffiginninnissamut isumaqatigiissuteqaqataannginnera paaserusuppaa.

DF-ip inatsisissatut isumaqatigiissummut qanoq isumaqarnera Flemming Møller Mortensenimut suli erseqqinngilaq.

Alex Ahrendtsenip tamanna Dansk Folkepartip danskit arnartaasa piumassuserinngisaminnik naartunaveersaasersugaasimasut taarsiiffiginninnissamut isumaqatigiissummut ilanngunneqarnissaannik kissaateqarneranik pissuteqarnerarpaa.

- Tamanna akuerineqarusussimanngilaq.

- Tamannalu ataatsimiititaliap suliarinninnerani anguniarnissaa maanna periarfissaraarput. Tamatuma kingorna akuersissanerluta akuersissannginnerlutaluunniit aalajangissavarput, taanna oqarpoq.

Nalunaarusiat nutaat utaqqerusukkai

Alex Ahrendtsenip inatsisissatut siunnersuutip aappassaannik pingajussaannillu taasissutigineqarnissaa, spiralilersuisimaneq pillugu nalunaarusiat tamanut saqqummiunneqareernissaata tungaanut kinguartinneqarnissaa suli kaammattuutigaa.

Kaammattuut Danmarksdemokraterit oqaaseqartartuata isumaqataaffigaa.

Ilisimatusartut eqimattat marluk nalunaarusiat, kalaallit arnartai niviarsiarartaallu tuusindilikkaat spiralilersorneqarmata, spiralilersuineq inuiannik toqoraanerunersoq pillugu apeqqummi itisiliinertallit marluk, naalakkersuisunut februaarimi tunniuppaat

Nalunaarusiamik ataasiinnaanngitsumik marlunnilli tunniussisoqarnera, immikkut ilisimasallit eqimattaata suliaqarneranni isumaqatigiinnginnermik pissuteqarpoq, tamatumalu kingunerisaanik ilisimatusartut marluk peqataajunnaarput.

Tamanna naalakkersuisut oqarnerat naapertorlugu, nalunaarusiat tamanut saqqummiunneqarnissaata kinguaattoorneranik kinguneqarpoq - tamannalu arlalinnit isornartorsiorneqarpoq.

Inatsisinik atuutsitsinermut naalakkersuisup, Mariane Paviasen Jensenip (IA) immikkut ilisimasallit inerniliussaat tusagassiortunik aggustip naanerani katersuutsitsinermi saqqummiunnissaat maanna pilersaarutigaa.

Aamma atuaruk Spiralilersuisimanermut tunngatillugu: Naajap Qarsullu nalunaarusiat utaqqineqartut apeqqutaatinnagit, inatsisip akuerineqarnissaa kissaatigigaat

Kalaallit folketingimut ilaasortaasa marluk, Naaja H. Nathanielsenip (IA) aamma Qarsoq Høegh-Damip (N) taarsiissuteqarnissamut aaqqissuussinermut iliuuseqartoqarnissaa pingaaruteqarnerarpaat.

- Piffissaligaanngitsumik kinguartissinnaanngilarput. Arnanummi sivisuumik utaqqisimasunut ajuusaarnarpallaassaqaaq, Naaja H. Nathanielsen KNR-imit apersorneqarnermini siusinnerusumi oqarpoq.

Danskit peqqinnissamut ministeriata, Ida Aukenip nalunaarusiat utaqqeqqaarneqarnianngitsut Ritzauimut oqallinnerup kingorna oqaatigaa.

- Allatut iliortoqarpat pissutsit kinguartingaatsiarneqaratarsinnaapput. Taamaammat danskit naalakkersuisuisa tungaanniit inatsimmik maanna suliarinninnissaat taarsiissuteqarnissaallu isumatusaarnerpaasoq isumaqarpunga, taanna Ritzauimut oqarpoq.

Folketingilli inatsimmik suliaqarnini aggustip 27-anni naammassisussaq kinguartissinnaagaa mattutinngilaa.

Amigaataasut arlallit oqaatigigaat

Naaja H. Nathanielsenip oqaaseqarnini kalaallit arnat ilaqutariillu pisortat allagaataanni tusagassiuutinilu 1960-ikkunni 1970-ikkunnilu qanoq eqqartorneqartarnerannik issuaalluni aallarnerpaa.

- Ilaqutariit qangarnisarpaluttut.

- Niviarsiaqqat uagut perusuersartarfiliartarnitsitulli atoqateqakulatigipput.

Inunnik isiginnittaaseq, nunasiaateqarnermi eqqarsartaaseqarnermik tunngaveqartoq spiralilersuinermik periuserineqartumi takutinneqartoq, IA-mit politikeri nangippoq.

- Pisimasut utoqqatsissutigineqarsinnaanngillat, utoqqatsissutigineqarsinnaanngitsoqarneranili akisussaasut akisussaaffimmik pinngitsoortissanngilai, Naaja H. Nathanielsen oqarpoq.

Naleqqamit, Qarsoq Høegh-Damip kalaallinut arnanut inuiaqatigiinnullu kingunerluuterpassui aamma erseqqissaatigai.

- Ajornartorsiutip ilaminiinnaraa, taanna oqaaseqartarfimmit oqarpoq.

Folketingimut ilaasortat marluk inatsisissatut siunnersuut taperserpaat arlalinnilli amigaateqarnera tamarmik erseqqissaatigaat.

Niviarsiaqqat arnalluunniit namminneq piumassuserinngisaminnik naartunaveersaaserneqarsimaneranni tamani taarsiissuteqartoqartariaqartoq ilaatigut erseqqissaatigineqarpoq. Arnat arlallit namminneq piumassuserinngisaminnik ataasiaannarnatik naartunaveersaaserneqarsimanertik oqaluttuaraat.

Aamma atuarukNaaja H. Nathanielsenip naartunaveersaasersuisimanermut inatsisissatut siunnersuut allanngortikkusukkaa

Taarsiissutigineqartussat amerlassusaat 300.000 koruuniupput.

Danskit peqqinnissamut ministeriata, Ida Aukenip siullermeerineq oqaluttarfimmit naggaserpaa.

- Isigut matuinnartarunnaarpagut. Akisussaaffimmik tigusivugut, taanna oqarpoq.

Inatsisissatut siunnersuut Kalaallit Nunaat pillugu ataatsimiititaliamut ingerlateqqinneqarpoq.

Illit isummat pingaartittaqaarput. Nutaarsiassaq pillugu isorisat nersualaarinerillu uani tikilluaqquagut.