Nunatsinnit Nunanit allanit Politikki Inuussutissarsiorneq Pinerlunnerit Kulturi Timersorneq

Inerisaavik: Kisitsisit IMAK-ip tunngaviginiagai ilaannakorput

Franz Tremel Inerisaavik sinnerlugu kisitsisinik katersisimavoq.
ALLATTOQ:  Mads Lynge
de in

Ilinniartitsisut atuartitsinermut tiimit qassit ukiumut atortarneraat pillugu ilinniartitsisut kattuffiata IMAK-ip kisitsisaatai, Ilinniartitaanermullu naalakkersuisup Palle Christiansenip kisitsisaatai assigiinngillat.

Palle Christiansen oqarpoq meeqqat atuarfiini ilinniartitsisut atuartitsinerminnut atatillugu tiimit 28 procentii taamaallaat atuartitsinermut atortaraat, ilinniartitsisut kattuffiat IMAK-ip siulittaasua Sivso Dorph oqartoq atuartitsinermut piffissaq atorneqartartoq 41 procentiusoq.

Atuartut tiimii ilinniartitsisullu akunnerit atuartitsinermut atortagaat, Franz Tremelip Inerisaavik sinnerlugu naatsorsorsimavai, ilinniartitsisullu tiimit 28 procentii taamaallaat atuartitsinermut atortaraat taassuma oqaatigaa.

- Ilinniartitsisut nalunaaqquttap akunnerini 2080-ini ukiup ingerlanerani sulisartussaapput, soorlu nunatsinni sulisut allat taamaattussaasut, kisitsisillu tassannga aallaaveqarput, Franz Tremel nassuiaavoq.

Sulinngiffeqarnerit, nalliuttut nalliuttullu sapaataanngitsut suliassallu allat peeraanni akunnerit 1.440-t sinnerussapput, ilinniartitsisullu akunnermik ataatsimik atuartitsissagaangamik akunnermik ataatsimik piareersaasinnaatitaasarmata, ilinniartitsisoq amerlanerpaamik akunnerit 720-t 730-llu akornanni atuartitsisinnaatitaavoq, taamaammat piffissaq atuartitsinermut atorneqartartoq annerpaamik 34 aamma 35-t procentit missaanniissaaq.

- Piviusorli allaavoq. Inerisaaviup kisitsisaatai atuarfiit namminneq nalunaarutigisimasaanit tunngaveqarput, ukiumilu atuarfiusumi 2009/2010-mi piffissaq atuartitsinermut atorneqarsimasoq 28 procentiusoq, Franz Tremel oqarpoq.

Piffissallu atuartitsinermut atorneqarsimasup 41 procentiuneranik IMAK-ip siulittaasuata Sivso Dorphip oqarnera marlunnik pissuteqarpoq:

Akunnerit tunngaviginiagai 2080-iunatik 1784-iupput, ullut sulinngiffeqarfiit nalliuttullu matumani ilanngaatigineqarlutik. Tamannali pissusissamisuunngilaq. Piffissaq atuartitsinermut atorneqartoq taamaasilluni annerusutut isikkoqalersarpoq, aappaattullu:
Ilinniartitsisut piffissaq atuartitsinermut atugaat amerlanerpaaffimminiittoq, Sivso Dorphip aallaavigaa.

- Tassungalu tunngatillugu taamaallaat oqaatigisariaqarpoq, Tamanna eqqortuussappat apeqqutaammat, ilinniartitsisut agguaqatigiisillugit tiimit 728-t atuartitsisarsimappata. Isumaqarpungalu taamaaliornissaq ajornartoq. Isumaqatigiissummi aalajangersakkat eqqarsaatigigaanni tamaaliortoqarsinnaanngilaq. Taamaassagaluarpammi ilinniartitsisut tamarmik atuartitsinerinnavimmik suliaqassagaluarput, Franz Tremel oqarpoq.

Ilinniartitsiut piffissap atuartitsinermut atorneqartup saniatigut allanik suliaqarsinnaanerat kommunit namminneq aqussinnaavaat, assersuutigalugu inunnik ikiuinermi suliat allallu.

- Atuartut ikileriarsimagaluarput, illuanilli ilinniartitsisut skema malillugit tiimii aammalu tiimit akissarsiaqaatigalugit meeqqamut ataatsimut atugassat malunnarluartumik amerlisimapput. Tassalu kommuniniit suliniuteqarnissaq siunertaralu taama iliortoqarsimangippat, taava tamanna aqutsiunnaarnerusimassaaq, aqunneqartariaqalersoq. Tassalu kisitsisit uanga takoriikkakka tunngavigalugit ajornerpaassappat, taama ineriartortoqarsimavoq, atuartunut sunniuteqarnerluttumik, Franz Tremel oqarpoq.

Massakkut saqqaani nutaarsiassat
Ukiuni aggersuni allanngortiterinissani soraarnerussutisiat aamma misissuataarneqassapput. Aningaasaqarnermut Naalakkersuisut Maliina Abelsen (IA) soraarnerussutisiaqartitseriaatsimik allaalluinnartumik siunissami takorluugaqarpoq.
Aatsitassarsiorfiutileqatigiit Red Rock Resources saviminissamik Qimusseriarsuarmi ujaasilernissaat ullualunnguit qaangiuppata aallartissaaq.
Ilulissani politiit sapaatip akunnerata naanerani ulapaarsimapput. Quppernerit 14-it atorlugit nalunaarsuisoqarsimavoq, taamaattoq immikkut taasarialittut ataaseq taamaallaat tikkuarneqarpoq.
Suleqatigiit nammineq piumassutsimik suliniartussat Qeqertarsuarmi aallartipput inersimasut imminnut nakkarsaattarnerannik akiuiniartussat.
Ella Grødemip Visit Greenlandimeersup, isiginnaartitsisartup Nukâka Coster-Waldau-ip uia qallunaaq filmiliaritittartoq Nicolai Coster-Waldau peqatigalugu, nersornaat New Yorkimi tigussavaa.
Nuummi inuusuttuaqqat angallatini nuannaariutini aallaasinik savinnillu tillipput.
IA sinnerlugu folketingimi ilaasortap Sara Olsvigip Danmarkimi inatsit nutaaq, kalaallit Danmarkimut nuukkaangamik, meeqqanut tapiissutinik pisinnaanerannut killiliisoq allanngortikkusuppaa. Tusagassiuutinut taama nalunaaruteqarpoq.
Isiginnaartunit arsartunillu qiimmattaatigineqaqisumik isiginnaartut ilaannit nillertoqarpallappoq IA-kkormiut Aleqa Hammond, Siumup siulittaasua, ajuuffiit qanilligaangagit immikkut sissuerlugu paarisariaqaraat. Arsaattunik isiginnaartut 400-it missaanniipput.
Nunatsinni sulisoqarnikkut suliniaqatigiiffiit naammagiinnarsinnaajunnaarpaat, Naalakkersuinikkut ullut tamangajaasa allangorartumik nutaamik nalunaarutinut isummersortarneri.